Personal Finance: घरातली रिकामी खोली बनू शकते कमाईचं साधन!

1. रिकाम्या खोलीतून उत्पन्न कसं मिळवता येईल?

• घरातील खोली भाड्याने देण्याचे वेगवेगळे पर्याय आहेत. परिसरातील मागणीनुसार योग्य पर्याय निवडता येतो.
• विद्यार्थ्यांना खोली भाड्याने देणे: महाविद्यालये किंवा शैक्षणिक संस्थांच्या परिसरात विद्यार्थ्यांना स्वतंत्र खोलीची गरज असू शकते.
• नोकरीसाठी आलेल्या कर्मचाऱ्यांना जागा देणे: IT पार्क, औद्योगिक वसाहती किंवा व्यावसायिक केंद्रांजवळ काम करणाऱ्या व्यक्तींना खोली भाड्याने देता येऊ शकते.
• फर्निचरसह खोली देणे: बेड, कपाट, टेबल आणि इंटरनेटसारख्या सुविधांमुळे काही भाडेकरूंना खोली अधिक उपयुक्त वाटू शकते.
• काही काळासाठी राहण्याची व्यवस्था: अल्पकालीन भाडे देण्याचा पर्याय निवडल्यास स्थानिक नियम, इमारतीचे नियम आणि लागू असलेल्या अतिरिक्त अटी तपासणे महत्त्वाचे आहे.

2. महिन्याला किती कमाई होऊ शकते?

खोलीचे भाडे शहर, परिसर, खोलीचा आकार, स्वतंत्र बाथरूम, फर्निचर, वाहतुकीची सोय आणि उपलब्ध सुविधांवर अवलंबून असते. त्यामुळे प्रत्येक घरासाठी एकच भाडे निश्चित करता येत नाही.

उदाहरणार्थ, एखाद्या खोलीचे मासिक भाडे 8,000 रुपये ठरले, तर वर्षभर भाडे मिळाल्यास एकूण उत्पन्न 96,000 रुपये होईल. मात्र, यातून दुरुस्ती, अतिरिक्त वीज-पाणी खर्च, साफसफाई, रिकाम्या कालावधीतील उत्पन्नाचे नुकसान आणि इतर खर्च वजा करावे लागतील.

म्हणजेच, महिन्याला मिळणारे संपूर्ण भाडे हा निव्वळ नफा नसतो. प्रत्यक्ष कमाई मोजताना सर्व खर्चांचा हिशेब आवश्यक आहे.

3. खोली भाड्याने देण्यापूर्वी कोणते नियम तपासावेत?

सर्वप्रथम घराची मालकी, सहमालकांची संमती आणि लागू असल्यास गृहनिर्माण संस्थेचे नियम तपासावेत. भाडेकरारात भाड्याची रक्कम, डिपॉझिट, कराराचा कालावधी, वीज-पाणी खर्च, दुरुस्तीची जबाबदारी आणि खोली रिकामी करण्याच्या अटी स्पष्ट लिहाव्यात.

महाराष्ट्रात लागू कायद्यानुसार भाडेकराराचे योग्य दस्तऐवजीकरण आणि आवश्यक नोंदणी करून घेणे महत्त्वाचे आहे. मुंबईत घर भाड्याने दिल्यास पोलिसांना भाडेकरूची माहिती देण्यासाठी ऑनलाइन किंवा संबंधित पोलिस ठाण्यात अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. 

4. भाडेकरू निवडताना सुरक्षिततेकडे दुर्लक्ष नको

खोली भाड्याने देताना संभाव्य भाडेकरूची ओळख आणि संपर्काची माहिती तपासावी. भाडेकरूच्या ओळखपत्राची योग्य नोंद ठेवावी आणि लागू असलेली पोलिस पडताळणी किंवा माहिती देण्याची प्रक्रिया पूर्ण करावी.

घरातील इतर सदस्यांची गोपनीयता, सामायिक स्वयंपाकघर किंवा बाथरूमचा वापर, पाहुण्यांबाबतचे नियम आणि घराच्या चाव्यांची जबाबदारी याबाबत आधीच स्पष्टता असावी. यामुळे पुढील गैरसमज आणि वाद टाळण्यास मदत होते.

5. भाड्याच्या उत्पन्नावर कर लागू होतो का?

होय, घरमालकाला मिळणारे भाडे करपात्र ठरू शकते. आयकर विभागाच्या माहितीनुसार, घराच्या मालकीतून मिळणारे भाडे सामान्यतः ‘Income from House Property’ या शीर्षकाखाली मोजले जाते. पात्र प्रकरणांत निव्वळ वार्षिक मूल्यावर 30 टक्के प्रमाणित वजावट मिळू शकते; मात्र, प्रत्यक्ष कराची गणना लागू नियम आणि वैयक्तिक परिस्थितीनुसार होते.

जर खोली भाड्याने देण्याची व्यवस्था व्यावसायिक स्वरूपाची असेल किंवा इतर सेवांसह चालवली जात असेल, तर उत्पन्नाचे करविषयक वर्गीकरण वेगळे असू शकते. त्यामुळे गरजेनुसार करसल्लागाराची मदत घ्यावी.