Personal Finance: ऑनलाइन पेमेंट करणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! RBI ने आणला नवा नियम

नवीन नियमांनुसार, प्रत्येक पेमेंटसाठी किमान दोन व्हेरिफिकेशन पद्धतींची आवश्यकता असेल. यापैकी एक पद्धत डायनॅमिक (प्रत्येक वेळी नवीन) असणे आवश्यक आहे. जसे की मोबाईल  PIN, UPI PIN फिंगरप्रिंट, फेस आयडी (बायोमेट्रिक), डायनॅमिक ओटीपी, पासवर्ड आणि बायोमेट्रिक इत्यादी. लहान रकमेच्या नियमित पेमेंटची कमी तपासणी केली जाईल, परंतु मोठ्या रकमेच्या किंवा संशयास्पद व्यवहारांची अतिरिक्त पडताळणी केली जाईल. याला जोखीम-आधारित प्रमाणीकरण (रिस्क-बेस्ड ऑथेंटिकेशन) म्हणतात.

हे नियम सर्व डिजिटल पेमेंटला लागू होतील

हे नियम देशांतर्गत सर्व डिजिटल पेमेंटला (UPI, कार्ड, नेट बँकिंग आणि प्रीपेड पेमेंट इन्स्ट्रुमेंट्स) लागू होतील. परदेशी वेबसाइट्स किंवा ॲप्सवर केलेल्या पेमेंटसाठी, हे नियम 1 ऑक्टोबर 2026 पासून लागू केले जातील. आरबीआयच्या मते, डिजिटल पेमेंट वेगाने वाढत आहेत, परंतु त्याच वेळी फसवणूक आणि हॅकिंगच्या घटनांमध्येही वाढ झाली आहे. जुना एसएमएस ओटीपी आता सुरक्षित राहिलेला नाही कारण हॅकर्स तो सहजपणे चोरू शकतात. त्यामुळे, अधिक मजबूत सुरक्षेची गरज आहे. या नवीन नियमांमुळे फिशिंग, अनधिकृत व्यवहार आणि ऑनलाइन फसवणूक कमी होण्याची अपेक्षा आहे.

सर्वसामान्य माणसावर याचा काय परिणाम होईल?

जर फसवणूक झाली आणि बँक किंवा पेमेंट कंपनी सुरक्षा नियमांचे पालन करण्यात अयशस्वी ठरली, तर तुमचे कोणतेही नुकसान होणार नाही. बँकेला संपूर्ण रक्कम परत करावी लागेल. आता जबाबदारी बँक किंवा कंपनीची आहे, तुमची नाही. प्रत्येक पेमेंटसाठी काही अतिरिक्त स्टेप्सची आवश्यकता असू शकते, जसे की पिन, फिंगरप्रिंट किंवा ओटीपी वापरणे आणि UPI पेमेंट करताना बायोमेट्रिक्स वापरणे. हे तुमच्या सुरक्षेसाठी आहे. लहान दुकानदारांना आणि ऑनलाइन खरेदीदारांनाही सतर्क राहावे लागेल. परिणामी, बँका, पेटीएम, गूगल पे आणि फोनपे सारख्या कंपन्यांना त्यांच्या सिस्टीम अद्ययावत कराव्या लागतील, नवीन पद्धतींचा अवलंब करावा लागेल आणि व्यवहारांवर देखरेख वाढवावी लागेल.

1 एप्रिल 2026 पर्यंत, तुमचे बँक ॲप किंवा यूपीआय ॲप अद्ययावत ठेवा आणि सुलभ पेमेंटसाठी तुमचे बायोमेट्रिक्स (फिंगरप्रिंट किंवा चेहरा) सक्षम ठेवा. तुमचा पिन, ओटीपी किंवा पासवर्ड कोणासोबतही शेअर करू नका. तसेच, संशयास्पद संदेश किंवा लिंक्सवर क्लिक करू नका. डिजिटल पेमेंट सुरक्षित आणि सोपे असावे हे सुनिश्चित करणे, हे आरबीआयचे ध्येय आहे. यामुळे तुमचे पैसे दीर्घकाळात अधिक सुरक्षित राहतील.