Personal Finance: 'ही' कागदपत्रं नसतील तर चुकूनही खरेदी करू नका Resale Flat!

1. सेल डीड (Sale Deed)

फ्लॅटच्या मालकीचा सर्वात महत्त्वाचा पुरावा म्हणजे सेल डीड. सध्याच्या मालकाने फ्लॅट कसा विकत घेतला, त्याची नोंद या दस्तऐवजात असते. हा दस्तऐवज नोंदणीकृत (Registered)असणे आवश्यक आहे.

2. टायटल क्लिअरन्स आणि चेन ऑफ डॉक्युमेंट्स

फ्लॅटचा मालकी हक्क स्पष्ट आहे का, याची खात्री करणे आवश्यक आहे. मागील 30 वर्षांतील मालकी हस्तांतरणाची कागदपत्रे (Chain Documents) तपासावीत. यामुळे मालमत्तेवर कोणाचा दावा नाही याची खात्री होते.

3. एनकम्ब्रन्स सर्टिफिकेट (Encumbrance Certificate)

या प्रमाणपत्रातून फ्लॅटवर कोणतेही कर्ज, गहाण किंवा कायदेशीर बोजा आहे की नाही याची माहिती मिळते. सब-रजिस्ट्रार कार्यालयातून हे प्रमाणपत्र मिळू शकते.

4. ऑक्युपेशन सर्टिफिकेट (Occupation Certificate - OC)

महापालिका किंवा स्थानिक प्राधिकरणाने इमारत नियमानुसार पूर्ण झाल्याचे प्रमाणपत्र म्हणजे OC. हे प्रमाणपत्र नसल्यास भविष्यात पाणी, वीज किंवा इतर नागरी सुविधांमध्ये अडचणी येऊ शकतात.

5. कम्प्लिशन सर्टिफिकेट (Completion Certificate)

बांधकाम मंजूर आराखड्यानुसार पूर्ण झाले आहे का याची खात्री करणारे हे प्रमाणपत्र असते.

6. सोसायटी शेअर सर्टिफिकेट

सहकारी गृहनिर्माण संस्थेमधील फ्लॅट असल्यास संबंधित सदस्याच्या नावावर शेअर सर्टिफिकेट असणे आवश्यक आहे. फ्लॅटचा मालकी हक्क सिद्ध करण्यासाठी हे महत्त्वाचे दस्तऐवज आहे.

7. सोसायटीचे NOC

फ्लॅट विक्रीसाठी सोसायटीकडून ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC) घेण्यात आले आहे का, हे तपासावे. अनेक ठिकाणी व्यवहारासाठी हे आवश्यक असते.

8. प्रॉपर्टी टॅक्स पावती

महापालिकेचा मालमत्ता कर (Property Tax) नियमित भरलेला आहे का याची खात्री करा. थकीत कर असल्यास तो नवीन मालकाला भरावा लागू शकतो.

9. वीज आणि पाणी बिल

फ्लॅटवरील सर्व युटिलिटी बिल्स अद्ययावत आहेत का, हे तपासणे आवश्यक आहे. कोणतीही थकबाकी नसल्याची खात्री करा.

10. गृहकर्जाशी संबंधित कागदपत्रे

फ्लॅटवर गृहकर्ज असेल तर संबंधित बँकेचे NOC आणि कर्ज पूर्ण फेडल्याचा पुरावा घ्यावा. कर्ज सुरू असल्यास व्यवहाराची प्रक्रिया अधिक काळजीपूर्वक करावी.

11. बिल्डर-बायर करार (Builder Buyer Agreement)

फ्लॅट पहिल्यांदा विकत घेताना बिल्डर आणि मालक यांच्यात झालेला करार पाहणे उपयुक्त ठरते. यामुळे फ्लॅटचे क्षेत्रफळ, हक्क आणि अटी समजू शकतात.

12. RERA नोंदणी तपशील

जर प्रकल्प RERA अंतर्गत नोंदणीकृत असेल तर त्याची माहिती तपासावी. यामुळे प्रकल्पाच्या वैधतेबाबत खात्री मिळते.

13. ओळखपत्र आणि KYC कागदपत्रे

विक्रेत्याचे आधार कार्ड, पॅन कार्ड आणि इतर ओळखपत्रांची पडताळणी करणे आवश्यक आहे. मालकाची ओळख आणि मालकी यामध्ये सुसंगती असावी.

14. खरेदी-विक्री करार (Agreement to Sale)

अंतिम व्यवहारापूर्वी दोन्ही पक्षांमध्ये होणारा करार स्पष्ट आणि कायदेशीर असावा. आगाऊ रक्कम, व्यवहाराची तारीख, अटी आणि जबाबदाऱ्या यांचा स्पष्ट उल्लेख असावा.

फ्लॅट खरेदीपूर्वी आणखी काय तपासाल?

• फ्लॅटवर कोणताही न्यायालयीन वाद सुरू नाही ना?
• इमारतीचे बांधकाम मंजूर नकाशानुसार झाले आहे का?
• सोसायटी मेंटेनन्स थकबाकी नाही ना?
• पार्किंगचा हक्क कागदोपत्री आहे का?
• फ्लॅटचे कार्पेट एरिया आणि प्रत्यक्ष क्षेत्रफळ जुळते का?

रिअल इस्टेट तज्ज्ञांच्या मते, रीसेल फ्लॅट खरेदी करताना केवळ दलाल किंवा विक्रेत्याच्या माहितीवर अवलंबून राहू नये. व्यवहार अंतिम करण्यापूर्वी अनुभवी वकीलकडून सर्व कागदपत्रांची लीगल स्क्रुटिनी करून घेणे फायदेशीर ठरते. काही हजार रुपयांचा हा खर्च भविष्यात लाखो रुपयांचे नुकसान टाळू शकतो.