Personal Finance: फिक्स्ड डिपॉझिट आणि म्युच्युअल फंड.. गुंतवणूकदारांचा एवढा संभ्रम का?

FD मध्ये सुरक्षितता, पण मर्यादित परतावा

फिक्स्ड डिपॉझिट हा पारंपरिक आणि तुलनेने सुरक्षित गुंतवणुकीचा पर्याय मानला जातो. बँका आणि वित्तीय संस्था ठराविक कालावधीसाठी निश्चित व्याजदर देतात. त्यामुळे गुंतवणूकदाराला किती परतावा मिळणार याची स्पष्ट कल्पना आधीपासूनच असते. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक, निवृत्त कर्मचारी आणि कमी जोखीम स्वीकारणारे गुंतवणूकदार FD ला प्राधान्य देतात.

सध्या अनेक बँका 6 ते 8 टक्क्यांपर्यंत व्याजदर देत आहेत. ज्येष्ठ नागरिकांसाठी अतिरिक्त व्याजदराची सुविधाही दिली जाते. मात्र आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, महागाईचा दर वाढत असताना FD मधील वास्तविक परतावा कमी होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, महागाई 6 टक्के आणि FD वर 7 टक्के व्याज मिळत असेल तर प्रत्यक्ष बचतीत फारसा फायदा होत नाही.

याशिवाय FD मधील व्याजावर कर भरावा लागतो. त्यामुळे उच्च कर श्रेणीत असलेल्या गुंतवणूकदारांचा निव्वळ परतावा आणखी कमी होऊ शकतो.

म्युच्युअल फंडाकडे तरुणांचा वाढता कल

दुसरीकडे, म्युच्युअल फंड हे बाजाराशी संबंधित गुंतवणुकीचे साधन मानले जाते. शेअर बाजारातील चढ-उतारांचा त्यावर परिणाम होत असल्याने यात जोखीम असते. मात्र दीर्घकालीन गुंतवणुकीत FD पेक्षा अधिक परतावा मिळण्याची शक्यता असल्याने तरुण गुंतवणूकदारांचा कल वाढत आहे.

विशेषतः SIP म्हणजे सिस्टेमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅनमुळे महिन्याला कमी रकमेपासून गुंतवणूक सुरू करणे शक्य झाले आहे. इक्विटी फंड, डेट फंड आणि हायब्रिड फंड असे विविध पर्याय उपलब्ध असल्याने गुंतवणूकदार आपल्या गरजेनुसार योजना निवडू शकतात.

आर्थिक सल्लागारांच्या मते, दीर्घकालीन उद्दिष्टांसाठी जसे की घर खरेदी, मुलांचे शिक्षण किंवा निवृत्ती नियोजन यासाठी म्युच्युअल फंड अधिक फायदेशीर ठरू शकतात. विशेषतः 10 ते 15 वर्षांच्या कालावधीत कंपाउंडिंगचा मोठा फायदा मिळू शकतो.

गुंतवणूक करताना ‘हे’ घटक महत्त्वाचे

तज्ज्ञांच्या मते, कोणताही एक पर्याय सर्वांसाठी योग्य असू शकत नाही. गुंतवणूक करण्यापूर्वी वय, मासिक उत्पन्न, आर्थिक जबाबदाऱ्या, जोखीम क्षमता आणि आर्थिक उद्दिष्टे यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.

ज्यांना सुरक्षितता आणि नियमित परतावा महत्त्वाचा वाटतो त्यांनी FD ला प्राधान्य द्यावे. तर दीर्घकालीन जास्त परताव्यासाठी जोखीम स्वीकारण्याची तयारी असलेल्या गुंतवणूकदारांनी म्युच्युअल फंडाचा विचार करावा.

तज्ज्ञ सांगतात की, सर्व पैसा एका ठिकाणी गुंतवणे धोकादायक ठरू शकते. त्यामुळे FD, म्युच्युअल फंड, सोनं आणि इतर साधनांमध्ये संतुलित गुंतवणूक करणे अधिक सुरक्षित मानले जाते.

डिजिटल प्लॅटफॉर्ममुळे गुंतवणूक सोपी

गेल्या काही वर्षांत डिजिटल गुंतवणूक प्लॅटफॉर्म आणि मोबाइल अॅप्समुळे म्युच्युअल फंडामध्ये गुंतवणूक करणे अत्यंत सोपे झाले आहे. काही मिनिटांत KYC पूर्ण करून ऑनलाइन SIP सुरू करता येत असल्याने तरुण गुंतवणूकदार मोठ्या प्रमाणात या क्षेत्राकडे वळत आहेत.

मात्र सोशल मीडियावरील सल्ल्यांवर आंधळेपणाने विश्वास ठेवणे धोकादायक ठरू शकते, असा इशाराही तज्ज्ञांनी दिला आहे. कोणतीही गुंतवणूक करण्यापूर्वी आर्थिक सल्लागारांचा सल्ला घेणे आणि स्वतः अभ्यास करणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.

फिक्स्ड डिपॉझिट आणि म्युच्युअल फंड या दोन्ही पर्यायांचे फायदे आणि मर्यादा आहेत. सुरक्षितता हवी असल्यास FD योग्य पर्याय ठरू शकतो, तर दीर्घकालीन संपत्ती निर्मितीसाठी म्युच्युअल फंड अधिक फायदेशीर मानले जातात. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी स्वतःच्या आर्थिक गरजा आणि उद्दिष्टांनुसार संतुलित निर्णय घेणे आवश्यक असल्याचे आर्थिक तज्ज्ञांचे मत आहे.