पुण्यात फक्त दारूमुळे 14 जणांचा जीव नाही गेला... 'तो' पदार्थ ठरला काळ, नेमका आहे तरी काय?

मिथेनॉल (Methanol) हे एक अत्यंत विषारी रसायन असून त्याला “वुड अल्कोहोल” किंवा “मिथाइल अल्कोहोल” असेही म्हटले जाते. हे सामान्यतः औद्योगिक वापरासाठी तयार केले जाते आणि मानवी सेवनासाठी अजिबात योग्य नसते. अनेक वेळा बेकायदेशीर दारू तयार करताना खर्च कमी करण्यासाठी किंवा नशा वाढवण्यासाठी यात मिथेनॉल मिसळले जाते. मात्र हेच जीवघेणं ठरतं.

मिथेनॉल म्हणजे काय?

• मिथेनॉल हे रंगहीन, ज्वलनशील आणि तीव्र वास असलेले रासायनिक द्रव आहे.
• याचे रासायनिक सूत्र CH₃OH असे आहे.
• हे इथेनॉलसारखे (दारूमध्ये असणारे अल्कोहोल) दिसते, पण शरीरासाठी अत्यंत घातक असते.

मिथेनॉलचा वापर कुठे होतो?

• मिथेनॉलचा वापर अनेक औद्योगिक क्षेत्रांत केला जातो:
• पेंट, वार्निश आणि थिनर तयार करण्यासाठी
• इंधन आणि बायोडिझेलमध्ये
• केमिकल उद्योगात
• कारच्या विंडशील्ड वॉशर फ्लुइडमध्ये
• प्रयोगशाळांमध्ये

याचा वापर दारूमध्ये करण्यास पूर्ण बंदी आहे.

हे ही वाचा>> पुण्यात खळबळ! 12 जणांचा संशयास्पद मृत्यू, नेमकं कारण काय?

दारूमध्ये मिथेनॉल का मिसळतात?

• कमी खर्चात जास्त नशा निर्माण करण्यासाठी
• दारूचे प्रमाण वाढवण्यासाठी
• बनावट मद्य तयार करण्यासाठी
• मिथेनॉलची मात्रा ही अधिक झाल्यास ते प्राणघातक ठरू शकते.

मिथेनॉल शरीरात गेल्यावर काय होतं?

• शरीरात गेल्यानंतर मिथेनॉलचे रूपांतर विषारी रसायनांमध्ये होते:
• फॉर्मल्डिहाइड
• फॉर्मिक अॅसिड
• हे पदार्थ मेंदू, डोळे आणि मज्जासंस्थेवर गंभीर परिणाम करतात.

मिथेनॉल विषबाधेची लक्षणे

• सुरुवातीला साधी नशा वाटू शकते, पण काही तासांत गंभीर लक्षणे दिसू लागतात:
• डोकेदुखी
• मळमळ आणि उलट्या
• पोटदुखी
• चक्कर येणे
• धूसर दिसणे
• श्वास घेण्यास त्रास
• अंधत्व
• बेशुद्धावस्था
• गंभीर स्थितीत मृत्यूही होऊ शकतो.

किती प्रमाण धोकादायक असतं?

• फक्त 10 मिली मिथेनॉलमुळे कायमस्वरूपी अंधत्व येऊ शकतं.
• 30 मिली किंवा त्याहून अधिक प्रमाण जीवघेणं ठरू शकतं.

उपचार काय असतात?

• मिथेनॉल विषबाधा झाल्यास तातडीने रुग्णालयात दाखल करणे आवश्यक असते.
• विशेष अँटिडोट औषधे
• डायलिसिस
• ऑक्सिजन सपोर्ट
• आयसीयूमध्ये उपचार

यांचा समावेश होतो. वेळेत उपचार न मिळाल्यास मृत्यूचा धोका वाढतो.