पैसा-पाणी: AI आपला मेंदू खराब करतोय का?

MIT ने केले दोन प्रकारचे संशोधन 

पहिल्या अभ्यासात, MIT ने तीन गट तयार केले. एका गटाला चॅटजीपीटी (ChatGPT) वापरून निबंध लिहायला सांगितले, दुसऱ्या गटाला फक्त गूगल (Google) वापरायला दिले, आणि तिसऱ्या गटाला त्यांच्या स्वतःच्या मेंदूशिवाय काहीही पर्याय वापरण्यास सांगितलं नाही. काही मिनिटांनंतर, जेव्हा चॅटजीपीटी गटाला 'तुम्ही आत्ता जे लिहिले आहे त्याची एक ओळ सांगा' असे विचारले गेले, तेव्हा दहापैकी आठ जण सांगू शकले नाहीत. हे असे आहे की जणू एखाद्याला त्याने नुकताच पाठवलेला संदेश टाईप करायला सांगितला आहे आणि त्याला तो आठवत नाही. काम पूर्ण होते, पण त्यांच्या मनात काहीही शिल्लक राहत नाही.

जगभरातील शाळा आणि महाविद्यालये मुलांना AI वापरण्याची परवानगी द्यावी की नाही, याबद्दल निर्णय घेण्यासाठी धडपडत आहेत. पूर्वीप्रमाणे गृहपाठ देणे निरर्थक आहे, कारण मुले AI च्या मदतीने ते हाताळू शकतात, यावर सर्वांचे एकमत आहे. ते काहीही शिकत नाहीत.

दुसऱ्या एका अभ्यासात, एमआयटीने (MIT) एआय (AI) वापरून खोट्या बातम्या ओळखण्याचा प्रयोग केला. यामुळे संशोधकांना अशा गोष्टी ओळखता आल्या ज्या पूर्वी ओळखता येत नव्हत्या. AI चे फायदे नक्कीच आहेत, पण जेव्हा त्यांना AI शिवाय काम करण्यास सांगितले गेले, तेव्हा ते चुका करू लागले. जसे कॅल्क्युलेटरवर खूप बेरीज-वजाबाकी करणारी व्यक्ती कागदावरची साधी बेरीजसुद्धा विसरते, तसेच खोट्या बातम्या ओळखण्याच्या क्षमतेबाबतही घडले.

हे दोन्ही अभ्यास या वस्तुस्थितीकडे निर्देश करतात की AI आपल्या विचार करण्याच्या क्षमतेवर परिणाम करत आहे.

तर मग AI आपल्या मेंदूला खराब करेल का?

जेव्हा-जेव्हा नवीन तंत्रज्ञान उदयास आले आहे, तेव्हा-तेव्हा अशा प्रकारच्या समस्या निर्माण झाल्या आहेत. कॅल्क्युलेटर असो वा संगणक, जगाने गणितामध्ये प्रगती केली आहे. गूगलच्या आगमनाने, आता काहीही लक्षात ठेवण्याची गरज राहिलेली नाही. सर्व माहिती एका क्लिकवर उपलब्ध आहे. जीपीएसमुळे (GPS) दिशा लक्षात ठेवण्याची गरज नाहीशी झाली आहे. आणि आता AI मेंदूची आवश्यकता असलेली जवळजवळ सर्व कामे करू शकते.

जेव्हा आपण हातांऐवजी टाइपरायटरने लिहायला सुरुवात केली, तेव्हा आपल्यालाही अशीच भीती वाटत होती. 1904 मध्ये, 'अटलांटिक मंथली'मधील एका लेखकाने लिहिले होते की टाइपरायटरच्या अतिवापरामुळे लेखनकला कमकुवत होईल, परंतु आज ही भीती चुकीची ठरली आहे.

100 वर्षांनंतरही, गणित किंवा भाषा यांपैकी काहीही कमकुवत झालेले नाही. टाइपरायटरपासून सुरू झालेला प्रवास संगणकांपर्यंत आणि आता AI पर्यंत पोहोचला आहे. आपण त्याचा एक सोबती म्हणून वापर केला पाहिजे, जर आपण त्याचे गुलाम झालो, तर आपल्या विचार करण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.