Personal Finance: बिल्डरकडे नसतील 'ही' कागदपत्रं तर अजिबात खरेदी करू नका फ्लॅट!

रिअल इस्टेट क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, बिल्डरकडून फ्लॅट खरेदी करण्यापूर्वी काही महत्त्वाची कागदपत्रे तपासणे अत्यावश्यक आहे. ही कागदपत्रे उपलब्ध नसतील किंवा त्यामध्ये त्रुटी आढळल्यास व्यवहार करण्यापूर्वी अधिक काळजी घेणे गरजेचे आहे.

बिल्डरकडे 'ही' 10 कागदपत्रं असतील तरच खरेदी करा फ्लॅट

1. रेरा (RERA) नोंदणी प्रमाणपत्र

कोणत्याही नवीन गृह प्रकल्पासाठी रेरा नोंदणी आवश्यक असते. प्रकल्प रेरा नोंदणीकृत आहे की नाही, हे संबंधित राज्याच्या रेरा वेबसाइटवर तपासता येते.

रेरा नोंदणी नसल्यास प्रकल्पाच्या वैधतेबाबत प्रश्न निर्माण होऊ शकतात. तसेच ग्राहकांना कायदेशीर संरक्षण मिळवणेही कठीण होऊ शकते.

2. जमीन मालकी हक्काची कागदपत्रे

ज्या जमिनीवर प्रकल्प उभारला जात आहे, त्या जमिनीचा मालक कोण आहे, हे तपासणे महत्त्वाचे आहे.

यामध्ये खालील कागदपत्रे पाहावीत:

* सेल डीड (Sale Deed)
* 7/12 उतारा
* प्रॉपर्टी कार्ड
* म्युटेशन नोंदी

बिल्डरकडे जमिनीचा स्पष्ट मालकी हक्क नसल्यास भविष्यात कायदेशीर अडचणी निर्माण होऊ शकतात.

3. टायटल सर्च रिपोर्ट आणि टायटल क्लिअरन्स

जमिनीचा मालकी हक्क कोणाकडे आहे आणि त्या जमिनीवर कोणताही वाद, कर्ज किंवा कायदेशीर अडथळा नाही याची खात्री करण्यासाठी टायटल सर्च रिपोर्ट महत्त्वाचा असतो.

सामान्यतः हा रिपोर्ट स्वतंत्र वकिलामार्फत तयार केला जातो.

4. मंजूर बांधकाम आराखडा (Approved Building Plan)

स्थानिक महापालिका किंवा विकास प्राधिकरणाने मंजूर केलेला बांधकामाचा आराखडा तपासणे आवश्यक आहे.

मंजूर नकाशापेक्षा वेगळे बांधकाम झाल्यास पुढे तो भाग अनधिकृत ठरू शकतो.

5. कमेन्समेंट सर्टिफिकेट (Commencement Certificate)

हे प्रमाणपत्र स्थानिक प्रशासनाकडून बांधकाम सुरू करण्यासाठी दिले जाते.

हे प्रमाणपत्र नसल्यास बांधकाम कायदेशीररीत्या सुरू करण्यात आले आहे की नाही, याबाबत शंका निर्माण होऊ शकते.

6. पर्यावरणीय आणि इतर आवश्यक परवानग्या

मोठ्या प्रकल्पांसाठी पर्यावरण विभाग, अग्निशमन विभाग, विमानतळ प्राधिकरण किंवा इतर सरकारी संस्थांची मंजुरी आवश्यक असू शकते.

या परवानग्या घेतल्या आहेत की नाही, याची खात्री करणे आवश्यक आहे.

7. एनओसी (NOC) कागदपत्रे

प्रकल्पासाठी विविध विभागांकडून ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC) घेतलेले असणे आवश्यक असते.

यामध्ये प्रामुख्याने:

* अग्निशमन विभाग
* पाणीपुरवठा विभाग
* वीज वितरण कंपनी
* प्रदूषण नियंत्रण मंडळ

यांचा समावेश असू शकतो.

8. बँक मंजुरी (Bank Approval)

अनेक राष्ट्रीयीकृत किंवा नामांकित बँकांनी प्रकल्पाला कर्जासाठी मान्यता दिली असल्यास तो एक सकारात्मक संकेत मानला जातो.

तथापि, केवळ बँक मंजुरीवर अवलंबून न राहता स्वतंत्र पडताळणी करणेही गरजेचे आहे.

9. करारनामा (Agreement for Sale)

फ्लॅट बुक केल्यानंतर होणाऱ्या करारनाम्यात खालील बाबी स्पष्ट असाव्यात:

* फ्लॅटचे क्षेत्रफळ
* किंमत
* ताबा देण्याची तारीख
* विलंब झाल्यास दंडाची तरतूद
* सुविधांचा तपशील

करारनाम्याचा प्रत्येक मुद्दा समजून घेतल्यानंतरच स्वाक्षरी करावी.

10. ऑक्युपन्सी सर्टिफिकेट (OC) आणि कंप्लिशन सर्टिफिकेट (CC)

तयार फ्लॅट खरेदी करताना ही दोन कागदपत्रे अत्यंत महत्त्वाची असतात.

ऑक्युपन्सी सर्टिफिकेट (OC)

स्थानिक प्रशासनाकडून इमारत राहण्यासाठी योग्य असल्याचे प्रमाणपत्र.

कंप्लिशन सर्टिफिकेट (CC)

मंजूर आराखड्यानुसार बांधकाम पूर्ण झाल्याची अधिकृत नोंद.

ही कागदपत्रे नसतील तर पुढे पाणी, वीज किंवा मालमत्ता हस्तांतरणासंबंधी अडचणी निर्माण होऊ शकतात.

तज्ज्ञांचा सल्ला

रिअल इस्टेट व्यवहारामध्ये केवळ बिल्डरच्या आश्वासनांवर विश्वास ठेवू नये. कोणताही फ्लॅट खरेदी करण्यापूर्वी स्वतंत्र वकील आणि चार्टर्ड अकाउंटंट यांच्याकडून कागदपत्रांची तपासणी करून घेणे अधिक सुरक्षित ठरते.

फ्लॅट खरेदी करताना किंमत, लोकेशन आणि सुविधा जितक्या महत्त्वाच्या आहेत, तितकीच कागदपत्रांची पडताळणीही महत्त्वाची आहे. रेरा नोंदणी, जमीन मालकी हक्क, मंजूर आराखडा, एनओसी, करारनामा, तसेच OC आणि CC यांसारखी कागदपत्रे उपलब्ध नसतील तर व्यवहार करण्यापूर्वी सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. कारण घर खरेदीतील एक छोटी चूक भविष्यात मोठा आर्थिक आणि कायदेशीर त्रास निर्माण करू शकते.