Personal Finance: प्लॉट न घेता जमिनीच्या वाढत्या किंमतीतून किती कमाई?

रोहित गोळे

• 06:11 AM • 20 Nov 2026

प्लॉट किंवा जमीन खरेदी न करताही रिअल इस्टेट क्षेत्रात गुंतवणूक करून कमाई करण्याचे पर्याय उपलब्ध आहेत. रिअल इस्टेट कंपन्यांच्या शेअर्समधून गुंतवणूक कशी करता येते आणि कोणती काळजी घ्यावी, जाणून घ्या.

personal finance earn from rising land prices without buying a plot

Personal Finance (प्रातिनिधिक फोटो)

Google CTA

Personal Finance Plot Earning: भारतात रिअल इस्टेटमधील गुंतवणूक म्हटली की सर्वसामान्यांच्या डोळ्यांसमोर सर्वप्रथम प्लॉट, घर किंवा दुकान खरेदी करण्याचा पर्याय येतो. मात्र, वाढत्या जमिनीच्या किंमती आणि प्रॉपर्टीचे महागडे दर पाहता प्रत्येकालाच लाखो रुपयांची गुंतवणूक करणे शक्य होत नाही. अशा परिस्थितीत प्लॉटची थेट खरेदी न करताही रिअल इस्टेट क्षेत्रातील वाढीचा फायदा घेण्याचे काही पर्याय उपलब्ध आहेत. विशेष म्हणजे, यासाठी प्रत्यक्ष जमीन खरेदी करणे आवश्यक नाही. मात्र, प्रत्येक पर्यायात जोखीम आणि परताव्याचे स्वरूप वेगवेगळे असते.

हे वाचलं का?

1. REITs मधून रिअल इस्टेटमध्ये गुंतवणूक

प्लॉट न घेता प्रॉपर्टी मार्केटमध्ये गुंतवणूक करण्याचा एक पर्याय म्हणजे REIT (Real Estate Investment Trust). REIT ही अशी व्यवस्था आहे, ज्यामध्ये अनेक गुंतवणूकदारांकडून पैसे गोळा करून मोठ्या व्यावसायिक मालमत्तांमध्ये गुंतवणूक केली जाते. यामध्ये ऑफिस स्पेस, मॉल्स आणि व्यावसायिक इमारतींचा समावेश असू शकतो.

गुंतवणूकदारांना REIT चे युनिट्स शेअर बाजारातून खरेदी करता येतात. या मालमत्तांमधून मिळणाऱ्या भाड्याचा काही हिस्सा गुंतवणूकदारांना मिळू शकतो. तसेच बाजारातील मागणी आणि मालमत्तांच्या मूल्यांकनानुसार REIT युनिट्सच्या किमतीत वाढ किंवा घट होऊ शकते. त्यामुळे प्रत्यक्ष प्रॉपर्टी खरेदी न करता रिअल इस्टेटमध्ये सहभाग घेता येतो.

2. Fractional Ownership म्हणजेच मालमत्तेतील छोटा हिस्सा

एखादी कोट्यवधी रुपयांची व्यावसायिक मालमत्ता एकट्याने खरेदी करणे शक्य नसते. मात्र, अनेक गुंतवणूकदार एकत्र येऊन त्या मालमत्तेत हिस्सा घेऊ शकतात. या पद्धतीला Fractional Ownership म्हणतात.

उदाहरणार्थ, एखाद्या व्यावसायिक मालमत्तेची किंमत 5 कोटी रुपये असेल, तर अनेक गुंतवणूकदारांच्या सहभागातून तिची खरेदी केली जाऊ शकते. त्यातून मिळणारे भाडे किंवा मालमत्तेच्या विक्रीतून मिळणारा नफा ठरलेल्या मालकी हिश्श्यानुसार वाटला जाऊ शकतो.

मात्र, अशा गुंतवणुकीत प्लॅटफॉर्मची कायदेशीर रचना तपासणे महत्त्वाचे आहे. SEBI ने मार्च 2024 मध्ये Small and Medium REITs (SM REITs) साठी नियामक चौकट आणली. त्यामुळे या क्षेत्रात गुंतवणूक करताना SEBI नोंदणी आणि संबंधित योजनेची कागदपत्रे तपासणे आवश्यक आहे. 

3. रिअल इस्टेट कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक

जमिनीच्या किमती वाढल्याचा अप्रत्यक्ष फायदा घेण्याचा आणखी एक मार्ग म्हणजे रिअल इस्टेट क्षेत्रातील कंपन्यांचे शेअर्स खरेदी करणे. मोठ्या शहरांमध्ये जमीन, घर आणि व्यावसायिक प्रकल्पांच्या किमती वाढल्यास काही विकासक कंपन्यांच्या व्यवसायाला फायदा होऊ शकतो.

उदाहरणार्थ, जमीन खरेदी करून निवासी प्रकल्प उभारणाऱ्या किंवा व्यावसायिक इमारती विकसित करणाऱ्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक करता येते. मात्र, कंपनीचे कर्ज, प्रकल्पांची विक्री, आर्थिक स्थिती आणि व्यवस्थापन यांचा अभ्यास केल्याशिवाय गुंतवणूक करू नये.

4. म्युच्युअल फंडांच्या माध्यमातून रिअल इस्टेट क्षेत्रात प्रवेश

ज्यांना थेट शेअर्स निवडायचे नाहीत, त्यांच्यासाठी म्युच्युअल फंड हा पर्याय असू शकतो. काही फंड विविध क्षेत्रांतील कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करतात. त्यामध्ये रिअल इस्टेट, बांधकाम, सिमेंट आणि संबंधित उद्योगांचा समावेश असू शकतो.

अशा फंडांमधून रिअल इस्टेट क्षेत्राच्या वाढीचा अप्रत्यक्ष फायदा मिळवण्याची संधी असते. मात्र, हा जमिनीच्या किमतीशी थेट जोडलेला परतावा नसतो. बाजारातील चढ-उतारांचा परिणाम फंडाच्या मूल्यावर होऊ शकतो.

गुंतवणूक करण्यापूर्वी या गोष्टी लक्षात ठेवा

या सर्व पर्यायांमध्ये गुंतवणुकीची पद्धत आणि जोखीम वेगवेगळी आहे. विशेष म्हणजे, REIT मध्ये गुंतवणूक केली म्हणजे तुम्ही एखाद्या जमिनीचे थेट मालक होता असे नाही. SEBI च्या नियमांनुसार REIT ला सर्वसाधारणपणे रिकामी जमीन किंवा शेतीची जमीन खरेदी करता येत नाही. त्यामुळे REIT मधील गुंतवणूक आणि जमिनीच्या वाढत्या किमतीतून थेट फायदा मिळवणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

टीप: कोणतीही गुंतवणूक करताना तुमच्या आर्थिक सल्लागारांशी अवश्य चर्चा करा.