Household Expenses Smart Investment: घरखर्च कमी करण्यासाठी अनेकजण किराणा, बाहेरचे खाणे, मनोरंजन किंवा शॉपिंगवरील खर्चाला कात्री लावतात. मात्र घरातच अशा काही गोष्टी असतात, ज्यांच्यावर एकदाच योग्य गुंतवणूक केल्यास दर महिन्याचे वीजबिल आणि इतर नियमित खर्च कमी करता येऊ शकतात. विशेष म्हणजे ही बचत केवळ एक-दोन महिन्यांपुरती नसून पुढील अनेक वर्षे सुरू राहू शकते. ऊर्जाबचत करणारी उपकरणे, सोलर यंत्रणा आणि पाणी वाचवणाऱ्या यंत्रणांमधील गुंतवणूक हा घरखर्च कमी करण्याचा एक प्रभावी मार्ग ठरू शकतो. यातून वाचणारा पैसा इतर गुंतवणूक पर्यायांकडे वळवता येतो.
ADVERTISEMENT
घरातील खर्च कमी करण्यासाठी सर्वात आधी वीजबिल, गॅस सिलिंडर आणि इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांवर होणाऱ्या खर्चाचा आढावा घ्यायला हवा. कारण घरातील अनेक उपकरणे जुनी किंवा कमी कार्यक्षम असल्यामुळे दर महिन्याला विनाकारण जास्त पैसे खर्च होतात. अशा वेळी ऊर्जा बचत करणाऱ्या उपकरणांमध्ये केलेली गुंतवणूक दीर्घकाळासाठी फायदेशीर ठरू शकते.
1. सोलर पॅनेलमध्ये गुंतवणूक करा
घराच्या छतावर सोलर पॅनेल बसवणे हा वीजबिल कमी करण्याचा दीर्घकालीन पर्याय आहे. सुरुवातीला यासाठी काही हजारांपासून ते लाखांपर्यंत खर्च होऊ शकतो. मात्र एकदा यंत्रणा बसवल्यानंतर सूर्यप्रकाशाच्या मदतीने घरातील विजेची गरज काही प्रमाणात किंवा मोठ्या प्रमाणात भागवता येते.
केंद्र सरकारच्या PM Surya Ghar Muft Bijli Yojana अंतर्गत घरगुती ग्राहकांना अनुदान दिले जाते. उपलब्ध अधिकृत योजनेच्या निकषांनुसार 1 किलोवॅट क्षमतेसाठी 30 हजार रुपये, 2 किलोवॅटसाठी 60 हजार रुपये आणि 3 किलोवॅट किंवा त्यापेक्षा जास्त क्षमतेसाठी कमाल 78 हजार रुपयांपर्यंत अनुदान मिळू शकते. प्रत्यक्ष अनुदानासाठी पात्रता आणि पोर्टलवरील अद्ययावत नियम तपासणे आवश्यक आहे.
2. जुन्या उपकरणांऐवजी 5 स्टार उपकरणे घ्या
फ्रिज, एसी, वॉशिंग मशीन आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे खरेदी करताना केवळ त्यांची किंमत पाहू नका. त्यांचे वीजवापराचे प्रमाणही तपासा. ब्युरो ऑफ एनर्जी एफिशियन्सी (BEE) चे 5 स्टार रेटिंग असलेली उपकरणे तुलनेने कमी वीज वापरतात.
सुरुवातीला अशा उपकरणांची किंमत काहीशी जास्त असली तरी दीर्घकाळात वीजबिलातील बचतीमुळे हा अतिरिक्त खर्च भरून निघू शकतो. त्यामुळे नवीन उपकरण खरेदी करताना त्यावरील स्टार रेटिंग आणि वार्षिक वीजवापराची माहिती जरूर तपासा.
3. सामान्य पंख्याऐवजी BLDC फॅन वापरा
घरातील पंखे अनेक तास सुरू असतात. त्यामुळे जुन्या पंख्यांऐवजी BLDC तंत्रज्ञानाचे पंखे वापरणे फायदेशीर ठरू शकते. हे पंखे तुलनेने कमी वीज वापरतात. सुरुवातीला नवीन पंख्यांसाठी खर्च करावा लागतो; मात्र दररोज अनेक तास पंखा वापरणाऱ्या कुटुंबांना दीर्घकाळात वीजबिलात बचत करता येते.
4. इंडक्शन कुकटॉपचा पर्याय निवडा
गॅस सिलिंडरच्या वाढत्या खर्चाला पर्याय म्हणून इंडक्शन कुकटॉपचा विचार करता येतो. केंद्र सरकारने संसदेत दिलेल्या माहितीनुसार, इंडक्शन स्टोव्हच्या कार्यक्षमतेमुळे LPG च्या तुलनेत एका कुटुंबाला वर्षाला अंदाजे 3,000 ते 4,000 रुपयांची बचत होऊ शकते. मात्र प्रत्यक्ष बचत वीजदर, स्वयंपाकाचा कालावधी आणि LPG वापरावर अवलंबून असते.
5. LED दिवे आणि पाणी बचत करणारी उपकरणे वापरा
घरातील जुने बल्ब बदलून LED दिवे लावा. तसेच कमी पाणी वापरणारे शॉवरहेड, नळांचे एरेटर आणि कार्यक्षम वॉशिंग मशीन वापरा. यामुळे वीज आणि पाण्याचा वापर कमी होऊ शकतो. विशेषतः ज्या घरांमध्ये पाण्याचा पंप वारंवार सुरू करावा लागतो, तिथे पाण्याची बचत अप्रत्यक्षपणे विजेचीही बचत करू शकते.
सरकारच्या UJALA योजनेअंतर्गत वितरित LED बल्बमुळे देशभरात मोठ्या प्रमाणात वीज बचत झाली आहे.
गुंतवणुकीचा निर्णय घेताना काय लक्षात ठेवावे?
या सर्व पर्यायांमध्ये एक गोष्ट महत्त्वाची आहे. केवळ स्वस्त उपकरण खरेदी करण्यापेक्षा त्याचा पुढील पाच ते दहा वर्षांचा वापराचा खर्च लक्षात घ्या. एखादे उपकरण खरेदी करण्यापूर्वी त्याची किंमत, वीजवापर, देखभाल खर्च आणि अपेक्षित बचत यांची तुलना करा.
उदाहरणार्थ, एखाद्या उपकरणामुळे दरमहा 500 रुपयांची बचत होत असेल तर वर्षभरात 6 हजार रुपये वाचू शकतात. हीच रक्कम पुढे SIP, म्युच्युअल फंड किंवा इतर गुंतवणुकीत वळवता येते.
थोडक्यात, घरातील खर्च कमी करण्यासाठी प्रत्येक वेळी काटकसर करणेच गरजेचे नाही. योग्य ठिकाणी एकदाच केलेली गुंतवणूक भविष्यात दरवर्षी हजारो रुपयांची बचत करून देऊ शकते.
ADVERTISEMENT












