Personal Finance: जुनं घर विकल्यावर Capital Gain Tax कसा वाचवाल?

घर विकण्यापूर्वी योग्य आर्थिक नियोजन केल्यास लाखो रुपयांचा कर वाचू शकतो.

Capital Gain Tax म्हणजे काय?

एखादी मालमत्ता विकून तिच्या खरेदी किंमतीपेक्षा जास्त किंमत मिळाल्यास जो नफा होतो त्याला Capital Gain म्हणतात. याच नफ्यावर कर आकारला जातो.

1. नवीन घर खरेदी करून कर वाचवा (Section 54)

जर तुम्ही निवासी घर विकले असेल, तर ठरावीक अटी पूर्ण करून दुसरे निवासी घर खरेदी किंवा बांधल्यास Capital Gain Tax मधून सूट मिळू शकते.

• घर विकण्याच्या एक वर्ष आधी किंवा दोन वर्षांच्या आत नवीन घर खरेदी करणे.
• किंवा तीन वर्षांच्या आत नवीन घर बांधणे.
• नवीन घर ठरावीक कालावधीपर्यंत विकू नये.

2. Capital Gains Account Scheme (CGAS) चा लाभ घ्या

नवीन घर लगेच खरेदी करणे शक्य नसेल, तर कर विवरणपत्र (ITR) भरण्यापूर्वी Capital Gains Account Scheme मध्ये रक्कम जमा करता येते.

यामुळे Section 54 अंतर्गत सूट मिळवण्यासाठी अतिरिक्त वेळ मिळतो.

3. 54EC Bonds मध्ये गुंतवणूक करा

घर विकल्यानंतर मिळालेल्या Capital Gain मधील ठरावीक रक्कम सरकारने मान्यता दिलेल्या 54EC Bonds मध्ये गुंतवल्यास करसवलत मिळू शकते.

• NHAI
• REC

हे बाँड्स साधारणपणे यांसारख्या संस्थांकडून जारी केले जातात.

4. घराच्या सुधारणा खर्चाची नोंद ठेवा

घराच्या दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा मोठ्या सुधारणा यासाठी केलेला खर्च (आवश्यक अटी पूर्ण झाल्यास) Capital Gain मोजताना विचारात घेतला जाऊ शकतो.

त्यामुळे करपात्र नफा कमी होऊ शकतो.

5. खरेदी-विक्रीशी संबंधित खर्च वजा करा

घर विकताना भरलेले काही खर्च Capital Gain मधून वजा करता येऊ शकतात.

• ब्रोकरेज
• स्टॅम्प ड्युटी (लागू असल्यास)
• रजिस्ट्रेशन खर्च
• कायदेशीर शुल्क
• ट्रान्सफरशी संबंधित इतर खर्च

सर्व पावत्या आणि कागदपत्रे जतन करून ठेवा.

6. कागदपत्रे व्यवस्थित जतन करा

खालील कागदपत्रे महत्त्वाची

• Sale Deed
• Purchase Deed
• Payment Receipts
• Home Loan Documents
• Improvement Bills
• Property Tax Receipts

7. कर नियोजन आधी करा

अनेक जण घर विकल्यानंतर कर कसा वाचवायचा याचा विचार करतात. प्रत्यक्षात कर नियोजन व्यवहार होण्यापूर्वी केल्यास अधिक फायदेशीर ठरू शकते.

8. तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या

Capital Gain Tax ची गणना प्रत्येक व्यवहारानुसार बदलू शकते. मालमत्तेचा प्रकार, खरेदी-विक्रीची तारीख, खर्च आणि लागू असलेल्या कर नियमांनुसार अंतिम कर ठरतो. त्यामुळे मोठ्या व्यवहारांपूर्वी Chartered Accountant किंवा कर सल्लागाराचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.