Personal Finance: गणपती, दिवाळीचा खर्च अचानक डोक्यावर नको! वर्षभर आधीपासून अशी करा Festival Savings

पण सणांचा खर्च हा अचानक आलेला खर्च नसतो. गणपती किंवा दिवाळी दरवर्षी येते हे आपल्याला आधीपासून माहिती असतं. त्यामुळे या खर्चाचं वर्षभर आधीपासून नियोजन केलं तर सणाचा आर्थिक ताण मोठ्या प्रमाणात कमी करता येऊ शकतो.

सणांसाठी वेगळं ‘Festival Fund’ तयार करा

सणांच्या खर्चासाठी सर्वात सोपा उपाय म्हणजे वर्षाच्या सुरुवातीलाच किंवा सणाच्या काही महिने आधी Festival Fund तयार करणं.

उदाहरणार्थ, तुमच्या कुटुंबाचा गणपती, दिवाळी आणि इतर सणांचा एकत्रित अंदाजे खर्च ₹60,000 असेल आणि तुम्हाला त्यासाठी 12 महिने मिळत असतील, तर:

₹60,000 ÷ 12 = ₹5,000

म्हणजे दर महिन्याला फक्त ₹5,000 वेगळे ठेवले, तर वर्षाच्या शेवटी ₹60,000 जमा होऊ शकतात.

यामुळे सण आला की एकदम ₹50-60 हजार खर्च करण्याची वेळ येणार नाही.

आधी मागील वर्षाचा खर्च तपासा

Festival Budget तयार करताना अंदाजाने रक्कम ठरवण्यापेक्षा मागील वर्षाचा खर्च तपासा.

उदाहरणार्थ:

* कपडे – ₹10,000
* घराची सजावट – ₹5,000
* पूजा साहित्य – ₹3,000
* मिठाई आणि फराळ – ₹5,000
* भेटवस्तू – ₹7,000
* प्रवास – ₹10,000
* मुलांची खरेदी – ₹5,000
* इतर खर्च – ₹5,000

अशा प्रकारे मागील वर्षी साधारण ₹50,000 खर्च झाले असतील तर यंदा महागाई किंवा अतिरिक्त खर्च लक्षात घेऊन ₹55,000-₹60,000चं लक्ष्य ठेवता येईल.

यामुळे ‘सण आला की किती पैसे लागतील?’ हा प्रश्न शेवटच्या क्षणी पडणार नाही.

सणांचा खर्च 3 भागांत विभागा

संपूर्ण Festival Budget एकाच ठिकाणी न पाहता तो तीन भागांत विभागणं अधिक सोपं ठरतं.

1. आवश्यक खर्च:
पूजा साहित्य, घरातील आवश्यक खरेदी, प्रवास इत्यादी.

2. आनंदासाठीचा खर्च:
कपडे, मिठाई, सजावट, भेटवस्तू, बाहेरचं जेवण इत्यादी.

3. ऐच्छिक खर्च:
नवीन इलेक्ट्रॉनिक्स, महागडी सजावट, अतिरिक्त शॉपिंग किंवा केवळ ऑफर पाहून केलेली खरेदी.

पहिल्या दोन प्रकारच्या खर्चाला प्राधान्य द्या. तिसऱ्या प्रकारचा खर्च बजेटमध्ये पैसे उरले तरच करा.

पगाराच्या दिवशीच पैसे बाजूला काढा

‘महिन्याच्या शेवटी पैसे उरले तर बचत करू’ हा नियम सणांच्या नियोजनासाठी धोकादायक ठरू शकतो.

त्याऐवजी Salary Credited झाल्यानंतर ठराविक रक्कम Festival Fund मध्ये लगेच वळती करा.

उदाहरणार्थ, दर महिन्याला ₹3,000 बचत करण्याचं लक्ष्य असेल तर पगार आल्यानंतर लगेच ते ₹3,000 वेगळ्या खात्यात किंवा नियोजित बचत साधनात ठेवा.

उरलेल्या पैशातून महिन्याचा खर्च चालवला तर Festival Fund ला हात लागण्याची शक्यता कमी होते.

गणपती आणि दिवाळी एकाच महिन्यात येत नसले तरी नियोजन एकत्र करा

एक मोठी चूक म्हणजे प्रत्येक सणासाठी स्वतंत्रपणे पैसे जमवणे.

गणपती, दिवाळी, दसरा, नाताळ, नवीन वर्ष, कौटुंबिक समारंभ किंवा वर्षभरातील इतर ठरलेले मोठे खर्च यांची Annual Festival & Celebration List तयार करा.

सणासाठी Emergency Fund वापरू नका

Festival Fund आणि Emergency Fund हे दोन वेगळे असायला हवेत.

वैद्यकीय खर्च, नोकरी जाणं, अचानक मोठा खर्च अशा अनपेक्षित परिस्थितीसाठी ठेवलेले पैसे सणांच्या खरेदीसाठी वापरणं टाळा.

सणाचा खर्च आधीपासून माहीत असल्यामुळे त्यासाठी स्वतंत्र नियोजन करणं अधिक योग्य ठरतं.

एक सोपा Formula लक्षात ठेवा

वार्षिक Festival Budget ÷ बचतीचे महिने = दर महिन्याची Festival Saving

उदाहरणार्थ:

₹60,000 ÷ 12 = ₹5,000 प्रति महिना

किंवा सणाला फक्त 6 महिने बाकी असतील:

₹60,000 ÷ 6 = ₹10,000 प्रति महिना

म्हणजे जितकं लवकर नियोजन सुरू कराल, तितकी दर महिन्याला बाजूला ठेवावी लागणारी रक्कम कमी होईल.