Personal Finance: 'नो-कॉस्ट EMI' अजिबात नाही मोफत, खरेदीपूर्वी लक्षात ठेवा नाहीतर होईल मोठी गडबड

नो-कॉस्ट EMIमध्ये, कंपन्या ग्राहकाकडून थेट व्याज आकारत नाहीत, परंतु त्याची गणना वेगळ्या पद्धतीने केली जाते. पहिली पद्धत म्हणजे "अपफ्रंट डिस्काउंट" (सुरुवातीलाच मिळणारी सूट). उदाहरणार्थ, जर लॅपटॉपची किंमत ₹50,000 असेल आणि 5 महिन्यांच्या EMIवरील व्याज ₹5,000 असेल, तर कंपनी सुरुवातीला ₹5,000 ची सूट दाखवते. याचा अर्थ कार्डमधून ₹45,000 कापले जातात. तथापि, बँक नंतर तेच व्याज हप्त्यांद्वारे वसूल करते. सरतेशेवटी, ग्राहक अंदाजे तेवढीच रक्कम भरतो. दुसऱ्या पद्धतीत, कंपन्या उत्पादनाची मूळ किंमत सुरुवातीलाच वाढवतात. उदाहरणार्थ, एखाद्या वस्तूची मूळ किंमत ₹40,000 असू शकते, परंतु तिची एमआरपी ₹45,000 निश्चित केली जाते आणि नंतर "नो-कॉस्ट EMI"ची ऑफर दिली जाते.

नो-कॉस्ट EMIमध्ये छुपे शुल्क समाविष्ट

ऑफरमध्ये "0% व्याज" असल्याचा दावा केला जात असला तरी, ग्राहकाला अनेक अतिरिक्त खर्च करावे लागतात. सर्वात सामान्य शुल्क म्हणजे प्रोसेसिंग फी. बहुतेक बँका ₹99 ते ₹299 पर्यंत एक-वेळ शुल्क आकारतात, जे अनेकदा बारीक अक्षरात लिहिलेले असते. शिवाय, बँकांकडून आकारल्या जाणाऱ्या व्याजावर 18% जीएसटी देखील लागतो. याचा अर्थ असा की, जरी व्याज तांत्रिकदृष्ट्या 'समायोजित' केले जात असले तरी, कराचा भार ग्राहकालाच सोसावा लागतो. बऱ्याच प्रकरणांमध्ये, रोख पेमेंट किंवा एक-वेळ कार्ड पेमेंटवर मिळणारी अतिरिक्त सूट देखील ग्राहकांना मिळत नाही. दुकानदार अनेकदा थेट पेमेंटवर 5% ते 10% अतिरिक्त सूट देतात, जी EMIवर उपलब्ध नसते.

क्रेडिट कार्डची मर्यादा देखील होते ब्लॉक 

बऱ्याच लोकांना हे माहीत नसते की EMIवर वस्तू खरेदी केल्यावर, कार्डच्या क्रेडिट मर्यादेतून संपूर्ण रक्कम ब्लॉक केली जाते. उदाहरणार्थ, जर तुम्ही ₹60,000 किंमतीचा फोन खरेदी केला, तर संपूर्ण ₹60,000 तुमच्या कार्ड मर्यादेतून ब्लॉक केले जातील. मासिक हप्ता भरल्यावर ती मर्यादा पुन्हा भरली जाईल.

एक चूक आणि मोठा दंड

जर कोणत्याही महिन्यात EMI बाऊन्स झाला किंवा कार्ड बिल वेळेवर भरले नाही, तर बँक नो-कॉस्ट सुविधा रद्द करू शकते. त्यानंतरचे व्याज आणि विलंब शुल्क वार्षिक 24% ते 42% पर्यंत असू शकते. अनेक बँका कर्ज मुदतपूर्व बंद करण्यासाठी (प्री-क्लोजर) 1% ते 3% पर्यंत शुल्क (प्री-क्लोजर फी) देखील आकारतात. याचा अर्थ असा की, मुदतीच्या मध्यात पूर्ण रक्कम भरणे देखील मोफत नाही.

खरेदी करण्यापूर्वी काय करावे

कोणतीही नो-कॉस्ट EMI ऑफर घेण्यापूर्वी, तिचे संपूर्ण नियम आणि अटी वाचणे महत्त्वाचे आहे. विशेषतः, प्रोसेसिंग फी, जीएसटी, मुदतपूर्व बंद करण्याचे नियम आणि कॅश डिस्काउंट यांची तुलना करा. कधीकधी, EMI घेण्यापेक्षा थेट पेमेंट करणे स्वस्त ठरू शकते.