पैसा-पाणी: IT आणि MBA च्या नोकऱ्यांचे दिवस संपले आहेत का?

IT क्षेत्रातील जॉब धोक्यात?

भारतातील पाच सर्वात मोठ्या IT कंपन्यांमध्ये 15 लाखांहून अधिक लोक काम करतात. सॉफ्टवेअर इंजिनिअरिंगचे शिक्षण घेतल्यानंतर दरवर्षी अंदाजे एक लाख विद्यार्थ्यांना या कंपन्यांमध्ये नोकरी मिळत असे. गेल्या दोन वर्षांपासून ही भरती जवळजवळ थांबली आहे. हे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) मुळे झाले आहे. AI आता सॉफ्टवेअर कोडिंगसारखी कामे अधिक चांगल्या प्रकारे करत आहे. त्यामुळे इतक्या लोकांची गरज राहिलेली नाही. टीसीएस आणि इन्फोसिससारख्या IT कंपन्या इतर कंपन्यांच्या सॉफ्टवेअर आणि कॉम्प्युटर सिस्टीमची देखभाल करून महसूल मिळवत असत. आता, एआयमुळे त्यांना पूर्वीइतक्या ऑर्डर्स मिळत नाहीत.

जगातील सर्वात मोठी सॉफ्टवेअर कंपनी असलेल्या अॅक्सेन्चरने (Accenture) आगामी महिन्यांसाठीचा आपला विक्रीचा अंदाज कमी केला आहे. एनवायएसई (NYSE) वर तिचे शेअर्स 18% नी घसरले. याचा परिणाम टीसीएस (TCS) आणि इन्फोसिस (Infosys) सारख्या भारतीय कंपन्यांच्या शेअर्सवरही झाला. निफ्टी IT निर्देशांक (Nifty IT index) तीन वर्षांतील नीचांकी पातळीवर पोहोचला.

मुख्य आर्थिक सल्लागारांच्या या विधानाला शेअर बाजारानेही दुजोरा दिला की, IT कंपन्यांना आव्हानांचा सामना करावा लागेल. याचा अर्थ असा नाही की सर्व IT कंपन्या बंद होतील; त्यांचे कामाचे वातावरण बदलू शकते. कर्मचाऱ्यांची गरज कमी होऊ शकते. टीसीएसचे अध्यक्ष एन. चंद्रशेखरन यांनी म्हटले आहे की, तीन वर्षांच्या आत कंपनीत कर्मचाऱ्यांइतकेच AI एजंट असतील. त्यांनी सांगितले की, टीसीएसमध्ये 5 लाख AI एजंट काम करतील, सध्या कंपनीतल 5.4 लाख कर्मचारी आहेत.

असे म्हटले जात आहे की, AI संगणकासमोर बसून करता येणारी कामे करू शकते, परंतु सध्या ते हाताने करायची कामे करू शकणार नाही. आपल्या समाजात एक समस्या अशीही आहे की शारीरिक श्रमाच्या कामाला दुय्यम मानले जाते, तर दुसरीकडे आता कंपन्यांमधील सुरुवातीच्या स्तरावरील White Collar नोकऱ्यांपेक्षा इलेक्ट्रीशियन आणि एसी टेक्निशियन जास्त कमावत आहेत. Randstad India च्या अहवालानुसार, डेटा एंट्री ऑपरेटर किंवा ज्युनियर अकाउंटंटसारख्या सुरुवातीच्या स्तरावरील व्हाईट-कॉलर नोकऱ्यांमध्ये वार्षिक 2.5 लाख रुपये मिळतात, तर एसी टेक्निशियन 3 लाख रुपयांपेक्षा जास्त कमावतो. 

TCS, Infosys सारख्या कंपन्यांमध्ये, गेल्या 20 वर्षांपासून सुरुवातीचा पगार वार्षिक 3.5 लाख रुपयांच्या आसपासच अडकून राहिला आहे. जर आपण महागाईच्या संदर्भात पाहिले, तर 20 वर्षांत पगार निम्म्यावर आला आहे. AI मुळे White Collar नोकऱ्या धोक्यात आहेत. या धोक्यावर ट्रोलिंग करणे नव्हे, तर AI शिकणे हे उत्तर आहे.