Personal Finance: घरात असलेलं सोनं न विकताही मिळतील प्रचंड पैसे, हे 'गोल्ड लीजिंग' म्हणजे काय रे भाऊ?

जसे, तुम्ही मासिक भाडे मिळवण्यासाठी तुमचे रिकामे घर कोणालातरी भाड्याने देता, त्याचप्रमाणे तुम्ही तुमचे सोनेही भाड्याने देऊ शकता. डिजिटल प्लॅटफॉर्मद्वारे, तुम्ही तुमचे सोने मोठ्या, विश्वासार्ह सराफांना एका निश्चित कालावधीसाठी कर्ज म्हणून देता. सराफ हे सोने त्यांच्या व्यवसायासाठी वापरतात आणि त्या बदल्यात तुम्हाला "भाडे" किंवा व्याज देतात. सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे सोन्याची मालकी तुमच्याकडेच राहते.

यामुळे सराफांना कसा होतो फायदा?

भारतातील घरांमध्ये अंदाजे 25,000 ते 30,000 टन सोने पडून असते. दुसरीकडे, सराफांना दागिने बनवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात सोने खरेदी करावे लागते, ज्यासाठी त्यांना बँकांकडून 10-12% च्या उच्च व्याजदराने कर्ज घ्यावे लागते किंवा परदेशातून सोने आयात करावे लागते. जेव्हा तुम्ही तुमचे सोने लीजवर देता, तेव्हा सराफांना कामासाठी कमी किंमतीत सोने मिळते. यामुळे त्यांचा खर्च वाचतो आणि देशातील सोन्याची आयात कमी होते.

ग्राहकांना कोणते फायदे मिळतात?

तुमचे सोने तुमच्याकडेच राहील आणि तुम्हाला 2.75% ते 4.5% वार्षिक परतावा/व्याज मिळेल. काही प्लॅटफॉर्म गुंतवणूकदारांना अगदी कमी रकमेसह गुंतवणूक करण्याची परवानगी देतात. अनेकदा तर, केवळ ₹10 इतक्या कमी रकमेसह डिजिटल गोल्डमध्ये सहभाग घेणे शक्य आहे.

RBI चे थेट नियंत्रण नाही

गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेतले पाहिजे की, गोल्ड लीजिंगचे सध्या आरबीआयद्वारे थेट नियमन केले जात नाही. तथापि, डिजिटल गोल्ड उद्योगाने 'डिजिटल प्रेशियस मेटल्स अॅश्युरन्स कौन्सिल ऑफ इंडिया' (DPMACI) ची स्थापना केली आहे, जी उद्योगासाठी मानके निश्चित करण्याचे आणि ग्राहकांच्या हिताचे रक्षण करण्याचे काम करते.

विम्याचा अभाव

ज्याप्रमाणे बँकेत जमा केलेल्या तुमच्या पैशांचा DICGC द्वारे ₹5 लाखांपर्यंत विमा उतरवलेला असतो, ज्यामुळे बँक दिवाळखोर झाली तरी तुम्हाला तुमचे पैसे मिळतील याची खात्री होते, त्याचप्रमाणे गोल्ड लीजिंगमध्ये असा कोणताही विमा दिला जात नाही.

डिफॉल्टचा धोका

गोल्ड लीजिंगमधील सर्वात मोठा धोका म्हणजे काउंटरपार्टी रिस्क, म्हणजेच गुंतवणूकदारांना प्लॅटफॉर्म, ज्वेलर्स आणि विश्वस्त त्यांच्या जबाबदाऱ्या पूर्ण करतील यावर विश्वास ठेवावा लागतो. ज्या ज्वेलर्स किंवा प्लॅटफॉर्मवर तुम्ही तुमचे सोने सोपवले आहे, ते जर दिवाळखोर झाले किंवा पळून गेले, तर तुम्हाला नुकसान होऊ शकते. डिफॉल्ट झाल्यास गुंतवणूकदारांच्या हिताचे काही प्रमाणात रक्षण करण्यासाठी काही प्लॅटफॉर्म ज्वेलर्सकडून बँक गॅरंटी मिळवतात, परंतु हे संरक्षण सर्व प्लॅटफॉर्मवर एकसारखे नसते.