Personal Finance: Financial Freedom साठी नेमके किती पैसे लागतात?

पण Financial Freedom मिळवण्यासाठी नेमके किती पैसे लागतात? 1 कोटी पुरेसे आहेत का? 3 कोटी हवेत? की 5 कोटी रुपयांचा Corpus तयार करावा लागेल?

याचं एकच ठराविक उत्तर नाही. कारण Financial Freedom साठी लागणारा Corpus हा तुमच्या मासिक खर्च, जीवनशैली, वय, कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्या, कर्ज, महागाई आणि गुंतवणुकीच्या परताव्यावर अवलंबून असतो. म्हणूनच प्रत्येक व्यक्तीने स्वतःचा ‘Financial Freedom Number’ ठरवणं महत्त्वाचं आहे.

Financial Freedom म्हणजे नेमकं काय?

Financial Freedom म्हणजे फक्त बँक खात्यात भरपूर पैसे असणं नाही. तुमच्या मूलभूत आणि आवश्यक खर्चासाठी नियमित पगारावर किंवा सक्रिय कामावर पूर्णपणे अवलंबून राहण्याची गरज उरू नये, अशी आर्थिक स्थिती म्हणजे Financial Freedom.

उदाहरणार्थ, एखाद्या व्यक्तीचा महिन्याचा खर्च 60 हजार रुपये आहे आणि त्याच्याकडे अशा प्रकारची गुंतवणूक आहे, ज्यातून दीर्घकाळात त्याच्या खर्चाचा मोठा भाग भागवता येतो, तर ती व्यक्ती आर्थिक स्वातंत्र्याच्या जवळ पोहोचलेली असू शकते.

म्हणजेच Financial Freedom चा संबंध तुमच्या पगारापेक्षा तुमच्या खर्चाशी आणि संपत्तीशी जास्त आहे.

सर्वात आधी तुमचा वार्षिक खर्च काढा

Financial Freedom Number ठरवण्याची पहिली पायरी म्हणजे तुमचा वास्तविक खर्च समजून घेणं.

समजा तुमचा महिन्याचा एकूण खर्च 50 हजार रुपये आहे.

म्हणजे वर्षाला तुमचा खर्च:

50000 रुपये × 12 = 6 लाख रुपये

आता यामध्ये घरभाडं किंवा Home Loan EMI, किराणा, वीज, प्रवास, विमा, मुलांचा खर्च, मनोरंजन, इतर नियमित खर्च यांचा समावेश करा.

फक्त महिन्याचा अंदाज घेऊ नका. शक्य असल्यास मागील 12 महिन्यांचा प्रत्यक्ष खर्च तपासा.

मग येतो 25X Rule

• Financial Independence च्या नियोजनात 25X Rule हा एक लोकप्रिय thumb rule आहे.
• यामध्ये तुमच्या अंदाजे वार्षिक खर्चाच्या 25 पट Corpus तयार करण्याचं लक्ष्य ठेवलं जातं.
• उदाहरणार्थ, तुमचा वार्षिक खर्च 6 लाख रुपये असेल तर:
• 6 लाख रुपये × 25 = 1.5 कोटी रुपये
• म्हणजे या साध्या नियमानुसार 1.5 कोटी रुपये हा तुमचा प्राथमिक Financial Freedom Corpus ठरू शकतो.
• तुमचा वार्षिक खर्च 12 लाख रुपये असेल तर हेच गणित:
• 12 लाख रुपये × 25 = 3 कोटी रुपये
• म्हणजे तुमचा खर्च जितका जास्त, तितका Financial Freedom साठी लागणारा Corpusही मोठा.

पण 25X Rule म्हणजे हमी नाही इथे एक महत्त्वाची गोष्ट समजून घेणं गरजेचं आहे. 25X Rule हा हमखास लागू होणारा नियम नाही. तो एक साधा planning framework आहे.

कारण प्रत्यक्ष आयुष्यात Investment Returns निश्चित नसतात. Stock Market वर आधारित गुंतवणुकीत चढ-उतार असतात. महागाई बदलू शकते. Tax लागू शकतो आणि अचानक मोठे खर्चही येऊ शकतात.

त्यामुळे फक्त ‘माझा खर्च 6 लाख रुपये आहे, त्यामुळे 1.5 कोटी रुपये झाले की 'Financial Freedom’ असा सरळ निष्कर्ष काढणं योग्य ठरणार नाही.

महागाई तुमचं गणित बदलू शकते

Financial Freedom च्या नियोजनात Inflation म्हणजेच महागाई हा सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे.

आज तुमचा मासिक खर्च 50 हजार रुपये आहे. पण 15 किंवा 20 वर्षांनी तोच खर्च 50 हजार राहीलच असं नाही.

उदाहरणार्थ, सरासरी 6% महागाई गृहीत धरल्यास आजचा 50 हजारांचा मासिक खर्च:

10 वर्षांनी जवळपास 90 हजार,
15 वर्षांनी सुमारे 1.2 लाख,
तर 20 वर्षांनी सुमारे 1.6 लाख होऊ शकतो.

म्हणून तुम्हाला वयाच्या 40व्या वर्षी Financial Freedom हवी आहे की 50व्या वर्षी, यानुसार तुमचा Corpus वेगळा असेल.

तुमचं वयही महत्त्वाचं

• समजा, दोन व्यक्तींचा सध्याचा खर्च सारखा आहे.
• एका व्यक्तीला वयाच्या 40व्या वर्षी Financial Freedom हवी आहे, तर दुसऱ्याला 55व्या वर्षी.
• दोघांसाठी समान Corpus योग्य असेलच असं नाही.
• 40व्या वर्षी Financial Freedom मिळवायची असल्यास त्या व्यक्तीला त्यानंतरचा बराच मोठा काळ आपल्या Corpus मधून खर्च भागवावा लागू शकतो.
• याउलट 55व्या वर्षी Financial Freedom मिळवणाऱ्या व्यक्तीचा कालावधी तुलनेने कमी असू शकतो.
• म्हणून Financial Freedom चं गणित फक्त ‘किती पैसे?’ यावर नाही, तर ‘कधीपासून?’ यावरही अवलंबून आहे.

कुटुंबाचा खर्चही लक्षात घ्या

तुम्ही एकटे असाल तर तुमचा खर्च एक प्रकारचा असेल. पण लग्न झाल्यानंतर खर्च बदलतो.

मुलांचं शिक्षण, घराचा खर्च, पालकांची जबाबदारी, आरोग्याशी संबंधित खर्च, प्रवास आणि इतर आर्थिक उद्दिष्टं यामुळे Corpus ची गरज वाढू शकते.

म्हणून Financial Freedom Number ठरवताना फक्त आजचा वैयक्तिक खर्च पाहण्यापेक्षा भविष्यातील कुटुंबाचा खर्च लक्षात घेणं महत्त्वाचं आहे.

Home Loan किंवा इतर कर्ज असेल तर?

समजा तुमच्यावर मोठा Home Loan आहे. तुमच्या मासिक खर्चामध्ये EMIचा मोठा हिस्सा जात असेल तर Financial Freedom च्या नियोजनात या कर्जाचा विचार करावा लागेल.

Credit Card dues किंवा Personal Loan सारख्या तुलनेने महाग कर्जाकडेही दुर्लक्ष करता येणार नाही. कारण एकीकडे Investment करून संपत्ती तयार करत असताना दुसरीकडे मोठ्या व्याजाचं कर्ज सुरू असेल तर तुमच्या आर्थिक स्वातंत्र्याचा वेग कमी होऊ शकतो.

फक्त Corpus नाही, Investment कुठे आहे हेही महत्त्वाचं.. समजा, तुमच्याकडे 3 कोटी रुपये आहेत. पण हे संपूर्ण 3 कोटी रुपये कमी परतावा देणाऱ्या किंवा महागाईला मात न देणाऱ्या साधनांमध्ये असतील, तर भविष्यात त्या पैशांची खरी किंमत कमी होऊ शकते.

दुसरीकडे Equity, Debt, Fixed Income आणि इतर Assets यांचं योग्य Asset Allocation केल्यास Portfolio अधिक संतुलित ठेवण्याचा प्रयत्न करता येतो. मात्र कोणत्या Asset मध्ये किती गुंतवणूक करायची, हे तुमचं वय, जोखीम क्षमता, उत्पन्न आणि उद्दिष्टांनुसार ठरवलं पाहिजे.

Passive Income उपयोगी ठरू शकतं

Financial Freedom साठी फक्त मोठा Corpus तयार करण्याऐवजी Passive Income तयार करण्यावरही लक्ष देता येतं.

उदाहरणार्थ, काही लोकांसाठी Investment Income, Rental Income किंवा इतर नियमित उत्पन्नाचे स्रोत त्यांच्या खर्चाचा काही भाग भागवू शकतात.

समजा तुमचा मासिक खर्च 1 लाख रुपये आहे आणि इतर स्रोतांमधून नियमित 40 हजार रुपये मिळत आहेत. तर तुमच्या गुंतवणुकीवर असलेला खर्चाचा दबाव कमी होऊ शकतो.

म्हणून Financial Freedom चं नियोजन करताना Income + Investments + Expenses या तिन्हींचा विचार करा.

Emergency Fund विसरू नका

Financial Freedom साठी दीर्घकालीन गुंतवणूक करताना Emergency Fund अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

अचानक नोकरी गेली, उत्पन्न बंद झालं किंवा मोठा अनपेक्षित खर्च आला तर तुमची दीर्घकालीन गुंतवणूक लगेच विकावी लागू नये, यासाठी वेगळा Emergency Fund ठेवला जातो.

याशिवाय योग्य आरोग्य विमा आणि आवश्यक विमा संरक्षणाचाही विचार करणे महत्त्वाचं आहे.

तुमचा Freedom Number कसा ठरवाल?

सोप्या भाषेत तुमचं Financial Freedom Planning सुरू करण्यासाठी हे करा:

• पहिलं — मागील वर्षातील तुमचा प्रत्यक्ष खर्च काढा.
• दुसरं — भविष्यातील संभाव्य खर्चाचा अंदाज घ्या.
• तिसरं — महागाईचा परिणाम लक्षात घ्या.
• चौथं — तुमच्यावर असलेलं कर्ज आणि भविष्यातील मोठे खर्च लक्षात घ्या.
• पाचवं — सध्याची गुंतवणूक आणि भविष्यातील गुंतवणूक किती असू शकते हे तपासा.
• सहावं — त्यानंतर तुमचा अंदाजे Financial Freedom Corpus ठरवा.

1 कोटी रुपये पुरेसे की 5 कोटी?

याचं उत्तर तुमच्या जीवनशैलीत दडलं आहे. एखाद्या व्यक्तीचा खर्च कमी असेल आणि त्याच्या इतर उत्पन्नाचे स्रोत असतील तर तुलनेने कमी Corpus मध्येही आर्थिक स्वातंत्र्याचं लक्ष्य गाठता येऊ शकतं.

मात्र मोठ्या शहरात राहणं, महागडी जीवनशैली, मुलांचं शिक्षण, मोठं Home Loan आणि इतर जबाबदाऱ्या असतील तर त्याच व्यक्तीला मोठ्या Corpus ची आवश्यकता असू शकते.

म्हणून 1 कोटी हा प्रत्येकासाठी Financial Freedom चा आकडा नाही आणि 5 कोटी हाही प्रत्येकासाठी आवश्यक आकडा नाही.

टीप: प्रत्यक्ष आर्थिक नियोजनासाठी तुमची वैयक्तिक परिस्थिती आणि कर/गुंतवणूकविषयक बाबी विचारात घ्या. तसेच गुंतवणुकीपूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.