Personal Finance: 'ही' कागदपत्रं नसतील तर चुकूनही करू नका प्रॉपर्टीचा सौदा!

1. मालकी हक्कपत्र (Title Deed)

घर खरेदी करताना तुम्ही सर्वात आधी मालकी हक्कपत्र (Title Deed) तपासले पाहिजे. हे दस्तऐवज मालमत्तेचा खरा आणि कायदेशीर मालक कोण आहे हे स्थापित करते. मालकी हक्कपत्र योग्यरित्या नोंदणीकृत आहे आणि विक्रेत्याच्या नावावर आहे याची खात्री करा. जर काही विसंगती आढळल्यास, त्यामुळे भविष्यात मालकी हक्कावरून वाद निर्माण होऊ शकतात.

2. मालकी हक्काच्या साखळीची कागदपत्रे (Chain of Title Documents)

हा दस्तऐवज मालमत्तेच्या मालकीचा संपूर्ण इतिहास देतो. कालांतराने मालमत्तेची मालकी कोणाकडे होती हे यातून उघड होते. मालकी हक्काची स्पष्ट साखळी भविष्यातील मालकी हक्काच्या वादांचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी करते.

3. बोजा प्रमाणपत्र (Encumbrance Certificate)

हे प्रमाणपत्र मालमत्तेवर कोणतेही कर्ज, गहाण किंवा कायदेशीर दावे आहेत की नाही याबद्दल माहिती देते. मालमत्तेवर कोणतेही विद्यमान कर्ज किंवा वाद असल्यास, त्यांचा तपशील या दस्तऐवजात नोंदवलेला असतो. त्यामुळे, याची पडताळणी करणे अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते.

4. विक्री करार (Sale Agreement)

विक्री करार खरेदीदार आणि विक्रेता यांच्यातील व्यवहाराच्या अटी स्पष्ट करतो. यामध्ये मालमत्तेची किंमत, पैसे देण्याची प्रक्रिया, ताबा मिळण्याची तारीख आणि दोन्ही पक्षांच्या जबाबदाऱ्या यांचा समावेश असतो. हा दस्तऐवज भविष्यातील कोणताही गैरसमज टाळण्यास मदत करतो.

5. मालमत्ता कराच्या पावत्या (Property Tax Receipts)

घर खरेदी करण्यापूर्वी, मालमत्तेवर कोणताही थकीत कर नाही याची खात्री करा. मालमत्ता कराच्या सर्व पावत्या काळजीपूर्वक तपासा. जर जुने कर भरले नसतील, तर नवीन मालक नंतर त्यासाठी जबाबदार असू शकतो.

6. मंजूर बांधकाम आराखडा

कोणतेही घर किंवा फ्लॅट खरेदी करण्यापूर्वी, बांधकाम आराखड्याला स्थानिक प्रशासनाकडून मंजुरी मिळाली आहे याची खात्री करणे महत्त्वाचे आहे. मंजुरीशिवाय बांधकाम केल्यास भविष्यात दंड किंवा कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.

7. बांधकाम पूर्ण झाल्याचे प्रमाणपत्र

हे दस्तऐवज प्रमाणित करते की इमारत मंजूर आराखडा आणि नियमांनुसार बांधली गेली आहे. तसेच, बांधकाम विहित मानकांनुसार पूर्ण झाले आहे याचीही ते खात्री देते.

8. ताबा प्रमाणपत्र

ताबा प्रमाणपत्र हे दर्शवते की इमारत राहण्यायोग्य आहे आणि सर्व आवश्यक सुरक्षा मानकांची पूर्तता करते. या प्रमाणपत्राशिवाय इमारतीत राहिल्यास अनेकदा कायदेशीर समस्या उद्भवू शकतात.

9. रेरा नोंदणी

जर तुम्ही नवीन प्रकल्पात घर खरेदी करत असाल, तर तो प्रकल्प रिअल इस्टेट रेग्युलेटरी अथॉरिटी (RERA) मध्ये नोंदणीकृत आहे की नाही हे नक्की तपासा. रेरा नोंदणी खरेदीदारांना अतिरिक्त सुरक्षा आणि पारदर्शकता प्रदान करते.

10. ना हरकत प्रमाणपत्र (एनओसी)

बिल्डर किंवा विक्रेत्याकडे विविध सरकारी विभागांकडून ना हरकत प्रमाणपत्रे (एनओसी) असणे आवश्यक आहे. यामध्ये अग्निशमन विभाग, पर्यावरण विभाग, पाणीपुरवठा आणि वीज विभागाकडून मिळालेल्या मंजुरीचा समावेश असू शकतो. ही प्रमाणपत्रे प्रकल्पाची कायदेशीरता सुनिश्चित करतात.

11. ताबापत्र

ताबापत्र हे एक दस्तऐवज आहे, जे मालमत्ता खरेदीदाराला अधिकृतपणे केव्हा सुपूर्द करण्यात आली हे नमूद करते. हा दस्तऐवज मालकी आणि ताब्याबाबतचे भविष्यातील वाद टाळण्यास मदत करतो.

12. कर्जमुक्ती प्रमाणपत्र

जर तुम्ही खरेदी करत असलेल्या मालमत्तेवर पूर्वी बँकेचे कर्ज असेल, तर बँकेने जारी केलेले कर्जमुक्ती प्रमाणपत्र मिळवण्याची खात्री करा. हे प्रमाणपत्र पुष्टी करते की मालमत्तेवर कोणतेही थकीत कर्ज नाही आणि बँकेचे त्यावर कोणतेही थकीत दावे नाहीत.

घर खरेदी करणे ही केवळ पैशांची बाब नाही, तर कायदेशीर सुरक्षेची देखील बाब आहे. थोडासा निष्काळजीपणा न्यायालय आणि सरकारी कार्यालयांच्या लांबलचक फेऱ्यांना कारणीभूत ठरू शकतो. त्यामुळे, कोणताही मालमत्तेचा व्यवहार अंतिम करण्यापूर्वी या सर्व कागदपत्रांचे सखोल पुनरावलोकन करणे शहाणपणाचे आहे. हे तुमच्या गुंतवणुकीचे संरक्षण करेल आणि तुमचे स्वप्नातील घर भविष्यातील समस्यांचे कारण बनणार नाही याची खात्री करेल.