Personal Finance: नोकरी बदलताना जुन्या कंपनीकडून तुमचे किती पैसे अडकून राहू शकतात?
नोकरी बदलताना जुन्या कंपनीकडून शेवटचा पगार, नोटीस पिरियड, रजा रोखीकरण, बोनस आणि ग्रॅच्युइटीचे किती पैसे मिळू शकतात, हे जाणून घ्या.
ADVERTISEMENT
नोकरी बदलताना जुन्या कंपनीकडून किती पैसे मिळू शकतात? हा प्रश्न अनेक कर्मचाऱ्यांना पडतो. नवीन कंपनीत चांगला पगार मिळत असला, तरी जुन्या कंपनीकडून मिळणारा शेवटच्या महिन्याचा पगार, रजा रोखीकरण, बोनस किंवा ग्रॅच्युइटी यांचा हिशेब महत्त्वाचा असतो. काही रक्कम अंतिम सेटलमेंटमध्ये मिळते, तर PF सहसा नव्या खात्यात हस्तांतरित करता येतो. त्यामुळे राजीनामा देण्यापूर्वी आपले आर्थिक हक्क समजून घेणे गरजेचे आहे.
1. शेवटच्या महिन्याचा पगार
कर्मचाऱ्याने महिन्याच्या मध्यात नोकरी सोडली, तर काम केलेल्या दिवसांचा पगार अंतिम सेटलमेंटमध्ये समाविष्ट होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, मासिक पगार 60,000 रुपये असून कर्मचाऱ्याने महिन्यात 15 दिवस काम केले असेल, तर त्या दिवसांचा पगार कंपनीच्या वेतननियमांनुसार मोजला जाईल. मात्र, कर, आगाऊ रक्कम किंवा वैध कपातींमुळे हातात येणारी रक्कम कमी होऊ शकते.
2. नोटीस पिरियडचे पैसे मिळणार की कापले जाणार?
नोकरी सोडताना नियुक्तिपत्रातील नोटीस पिरियड तपासणे आवश्यक आहे. समजा, कंपनीचा नोटीस पिरियड 60 दिवसांचा आहे; मात्र कर्मचारी 30 दिवसांत नोकरी सोडतो. अशा वेळी करारातील अटींनुसार उर्वरित नोटीस पिरियडसाठी वेतनाची कपात होऊ शकते किंवा कंपनीकडून सूट मिळू शकते.
त्यामुळे राजीनामा देण्यापूर्वी नोटीस पिरियड, त्यातून सूट मिळण्याच्या अटी आणि वेतनकपातीची पद्धत लेखी स्वरूपात तपासावी.
3. न वापरलेल्या रजेचे पैसे मिळू शकतात
कर्मचाऱ्याच्या खात्यात काही अर्जित रजा शिल्लक असल्यास, लागू कायदे, कंपनीचे धोरण आणि रोजगाराच्या अटींनुसार त्या रजेचे रोखीकरण मिळू शकते. मात्र, सर्व प्रकारच्या रजांचे पैसे मिळतातच असे नाही. कोणत्या रजांचे रोखीकरण होईल, हे HR विभागाकडून स्पष्ट करून घ्यावे.
उदाहरणार्थ, 10 दिवसांच्या अर्जित रजेचे रोखीकरण लागू असल्यास, कंपनीच्या गणनेनुसार त्या दिवसांचे वेतन अंतिम सेटलमेंटमध्ये मिळू शकते.
4. ग्रॅच्युइटीचे पैसे विसरू नका
ग्रॅच्युइटी ही पात्र कर्मचाऱ्याला नियमानुसार मिळणारी रक्कम आहे. जुन्या व्यवस्थेतील Payment of Gratuity Act अंतर्गत साधारणपणे पाच वर्षांची सलग सेवा ही पात्रतेची अट होती; मृत्यू किंवा अपंगत्वाच्या काही प्रकरणांत अपवाद होता. 21 नोव्हेंबर 2025 पासून लागू झालेल्या कामगार संहितांमुळे पात्रतेचे नियम काही परिस्थितींमध्ये बदलले आहेत. त्यामुळे नोकरीचा प्रकार आणि सेवेचा कालावधी लक्षात घेऊन पात्रता तपासणे आवश्यक आहे.
पात्र ठरल्यास ग्रॅच्युइटीची रक्कम अंतिम सेटलमेंटपासून वेगळी प्रक्रिया करूनही मिळू शकते. लागू तरतुदींनुसार देय झाल्यानंतर 30 दिवसांत पेमेंट करण्याची तरतूद आहे.
5. PF चे पैसे अडकतात का?
नोकरी बदलली म्हणून जुन्या कंपनीतील PF ची रक्कम आपोआप बुडत नाही. सामान्यतः जुने PF खाते नवीन नोकरीच्या खात्यात हस्तांतरित करता येते. EPFO ने ऑनलाइन ट्रान्सफर प्रक्रिया सुलभ केली असून अनेक प्रकरणांमध्ये जुन्या किंवा नव्या नियोक्त्याच्या मंजुरीची गरजही कमी केली आहे.
म्हणून PF ची रक्कम Full and Final Settlement मध्ये मिळेलच असे नाही. UAN, KYC आणि नोकरी सोडल्याची तारीख योग्य नोंदली आहे का, हे तपासावे.
6. बोनस, इन्सेन्टिव्ह आणि इतर थकबाकी
कंपनीच्या धोरणानुसार पात्र ठरलेला बोनस, कमिशन, इन्सेन्टिव्ह, प्रवासखर्चाची परतफेड किंवा इतर मंजूर दावे बाकी असू शकतात. मात्र, प्रत्येक रक्कम राजीनामा दिल्यानंतर मिळेलच असे नाही. संबंधित योजनेच्या अटी आणि पात्रता तपासावी.
पैसे अडकू नयेत म्हणून काय कराल?
- राजीनाम्यापूर्वी नियुक्तिपत्र आणि नोटीस पिरियडच्या अटी वाचा.
- HR कडून Full and Final Settlement चा तपशील लेखी मागा.
- शेवटची पगारपावती, रजेचा तपशील आणि बोनस किंवा इन्सेन्टिव्हची नोंद जतन करा.
- PF खात्यातील नोंदी आणि ट्रान्सफरची स्थिती तपासा.
- देय रक्कम मिळाली नाही किंवा चुकीची कपात झाली, तर HR कडे लेखी तक्रार करा आणि आवश्यक असल्यास संबंधित कामगार प्राधिकरणाकडे दाद मागा.