Personal Finance: 'ही' कागदपत्रं असतील तरच खरेदी करा सेकंड हँड गाडी, नाहीतर...

1. आरसी बुक (Registration Certificate - RC)

गाडीचे सर्वात महत्त्वाचे कागदपत्र म्हणजे आरसी बुक. यामध्ये वाहन मालकाचे नाव, इंजिन क्रमांक, चेसिस क्रमांक, वाहनाचा प्रकार आणि नोंदणीची माहिती असते.

काय तपासाल?

• आरसीवरील मालकाचे नाव आणि विक्रेत्याचे नाव जुळते का?
• इंजिन आणि चेसिस नंबर प्रत्यक्ष वाहनाशी जुळतात का?
• वाहनावर कर्ज (Hypothecation) आहे का?

2. वाहन विमा (Insurance Policy)

गाडीचा विमा वैध आहे का हे तपासणे आवश्यक आहे.

लक्षात ठेवण्यासारखे

• थर्ड पार्टी किंवा कॉम्प्रिहेन्सिव्ह इन्शुरन्स आहे का?
• विम्याची मुदत संपलेली नाही ना?
• खरेदीनंतर विमा आपल्या नावावर ट्रान्सफर करणे आवश्यक आहे.

3. प्रदूषण प्रमाणपत्र (PUC)

गाडीचे Pollution Under Control (PUC) प्रमाणपत्र वैध असणे बंधनकारक आहे.

तपासणी

• पीयूसीची वैधता संपलेली नाही ना?
• वाहन प्रदूषण नियमांचे पालन करते का?

4. फॉर्म 29 आणि फॉर्म 30

वाहन मालकी हस्तांतरणासाठी हे दोन फॉर्म अत्यंत महत्त्वाचे असतात.

• फॉर्म 29 - वाहन विक्रीची माहिती आरटीओला देण्यासाठी.
• फॉर्म 30 - वाहनाची मालकी नवीन खरेदीदाराकडे हस्तांतरित करण्यासाठी.

5. एनओसी (No Objection Certificate)

जर वाहन एका राज्यातून दुसऱ्या राज्यात हस्तांतरित होत असेल तर एनओसी आवश्यक असते.

केव्हा आवश्यक?

• दुसऱ्या राज्यात नोंदणी करायची असल्यास.
• आरटीओकडून मिळालेली एनओसी असावी.

6. कर्जमुक्ती प्रमाणपत्र (Loan Closure Certificate)

अनेक वाहनांवर बँकेचे कर्ज असते.

काय तपासाल?

• कर्ज पूर्ण फेडले आहे का?
• बँकेचे NOC उपलब्ध आहे का?
• आरसीमधून Hypothecation काढलेली आहे का?

7. सर्व्हिस हिस्ट्री

गाडीची नियमित देखभाल झाली आहे की नाही याचा अंदाज सर्व्हिस रेकॉर्डवरून येतो.

फायदे

• अपघाताचा इतिहास समजू शकतो.
• इंजिन आणि इतर भागांची स्थिती कळते.
• ओडोमीटरशी छेडछाड झाली आहे का याचा अंदाज येतो.

8. रोड टॅक्स पावती

वाहनाचा रोड टॅक्स भरलेला आहे की नाही हे तपासावे.

महत्त्व

• थकबाकी असल्यास पुढे ती नवीन मालकाला भरावी लागू शकते.

9. खरेदी-विक्री करार (Sale Agreement)

विक्रेता आणि खरेदीदार यांच्यात लेखी करार करणे सुरक्षित ठरते.

करारात काय असावे?

• वाहनाची संपूर्ण माहिती
• विक्री किंमत
• वाहन हस्तांतरणाची तारीख
• दोन्ही पक्षांच्या स्वाक्षऱ्या

10. वाहनाचा अपघात आणि गुन्हेगारी इतिहास

वाहन चोरीचे, जप्त केलेले किंवा गंभीर अपघातग्रस्त नाही ना याची खात्री करणे आवश्यक आहे.

तपासणी कशी कराल?

• वाहनाचा चेसिस नंबर तपासा.
• विमा क्लेम हिस्ट्री मागवा.
• आवश्यक असल्यास आरटीओमध्ये चौकशी करा.

सेकंड हँड गाडी खरेदी करताना केवळ वाहनाची किंमत किंवा बाह्य स्वरूप पाहणे पुरेसे नसते. आरसी बुक, विमा, पीयूसी, फॉर्म 29-30, एनओसी, कर्जमुक्ती प्रमाणपत्र आणि सर्व्हिस हिस्ट्री यांसारखी महत्त्वाची कागदपत्रे काळजीपूर्वक तपासल्यास भविष्यातील कायदेशीर आणि आर्थिक अडचणी टाळता येतात. योग्य पडताळणी करूनच व्यवहार केल्यास वापरलेली गाडी खरेदी करणे हा फायदेशीर आणि सुरक्षित पर्याय ठरू शकतो.