‘घँऽऽ घँऽऽ’...,दुचाकीचा आवाज अन् गोकुळ जिंकताच कोल्हापूर स्टाईलने जल्लोष; पाहा व्हिडीओ

कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ अर्थात गोकुळ दूध संघाच्या निवडणुकीत काँग्रेसचे आमदार सतेज पाटील यांच्या पॅनलचा विजय झाला आहे. या निवडणुकीत महायुतीच्या नेत्यांनी एकत्र येत पॅनल उभे केले होते. मंत्री चंद्रकांत पाटील, मंत्री हसन मुश्रीफ, मंत्री प्रकाश आबिटकर आणि भाजपचे खासदार धनंजय महाडिक या नेत्यांनी एकत्र येऊन निवडणुकीची तयारी केली होती. मात्र, सतेज पाटील यांच्या पॅनलने विजय मिळवल्यानंतर कोल्हापुरात त्यांच्या समर्थकांनी जल्लोष सुरू केला. गोकुळच्या निवडणुकीकडे केवळ दूध संघाची निवडणूक म्हणून पाहिले जात नाही. या निवडणुकीत जिल्ह्यातील प्रमुख राजकीय नेत्यांची प्रतिष्ठा पणाला लागलेली असते. त्यामुळेच निकालाकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले होते. या निवडणुकीत हसन मुश्रीफ यांचे पुत्र नवीद मुश्रीफ आणि भाजपच्या शौमिका महाडिक यांच्यासह अनेक प्रमुख नेत्यांच्या गटांचा सहभाग होता. सतेज पाटील यांच्या पॅनलच्या विजयामुळे कोल्हापूरच्या राजकारणात गोकुळचे महत्त्व पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे.

हेही वाचा : सगळे विरोधात, तरी सतेज पाटील एकटेच भारी! 'गोकुळ'मध्ये कसा फिरवला गेम?

गोकुळ म्हणजे कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ. 1963 मध्ये स्थापन झालेल्या या संघाचे मुख्य काम दूध संकलन, त्यावर प्रक्रिया आणि विक्री करणे हे आहे. गावोगावी असलेल्या दूध उत्पादक सहकारी संस्थांच्या माध्यमातून गोकुळचा ग्रामीण भागाशी थेट संबंध आहे. दूध उत्पादक शेतकऱ्यांना आर्थिक आधार देणाऱ्या या संस्थेचे महत्त्व केवळ दूध व्यवसायापुरते मर्यादित नाही. गोकुळकडून संकलित होणाऱ्या दुधावर प्रक्रिया करून तूप, लोणी, श्रीखंड, लस्सी आणि पनीर यांसारखी उत्पादने तयार केली जातात. या संस्थेशी मोठ्या संख्येने दूध उत्पादक आणि सहकारी संस्था जोडलेल्या असल्याने तिचे आर्थिक आणि राजकीय महत्त्वही मोठे आहे. कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावागावांत दूध उत्पादक संस्थांचे जाळे असल्यामुळे गोकुळच्या नेतृत्वाला स्थानिक पातळीवर प्रभाव निर्माण करण्याची संधी मिळते. त्यामुळे गोकुळवर कोणाची सत्ता असणार, याला जिल्ह्याच्या राजकारणात विशेष महत्त्व दिले जाते. दूध संघाच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील शेतकरी, सहकारी संस्थांचे पदाधिकारी आणि त्यांचे सभासद यांच्याशी राजकीय नेत्यांचा संपर्क राहतो. याच कारणामुळे गोकुळची निवडणूक इतर सहकारी संस्थांच्या निवडणुकांपेक्षा अधिक चर्चेत असते.

हेही वाचा : आपण विभागले जातो, तेव्हा आपण कमकुवत होतोच, मेळाव्यात मोहन भागवत असे का म्हणाले?

गोकुळवर अनेक वर्षे महादेव महाडिक यांच्या गटाचे वर्चस्व होते. सुमारे तीन दशकांपासून असलेले हे वर्चस्व 2021 मधील निवडणुकीत बदलले. त्या वेळी काँग्रेसचे सतेज पाटील आणि तत्कालीन एकसंध राष्ट्रवादी काँग्रेसचे हसन मुश्रीफ यांच्या नेतृत्वाखालील पॅनलने महाडिक गटाचा पराभव केला होता. मात्र, पुढील काळात राज्यातील राजकीय समीकरणे बदलली. 2022 मध्ये महाविकास आघाडी सरकार कोसळल्यानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये फूट पडली. हसन मुश्रीफ हे अजित पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेससोबत महायुती सरकारमध्ये सहभागी झाले, तर सतेज पाटील काँग्रेसमध्ये राहिले. त्यामुळे राज्याच्या राजकारणात वेगवेगळ्या बाजूंना असलेल्या या नेत्यांचे गोकुळमधील संबंध चर्चेचा विषय ठरले. गोकुळच्या अध्यक्षपदावरूनही काही काळ वाद निर्माण झाला होता. अरुण डोंगळे यांनी 2025 मध्ये अध्यक्षपदाचा राजीनामा देण्यास नकार दिल्यानंतर या विषयाची चर्चा झाली. त्यानंतर नवीद मुश्रीफ यांची गोकुळच्या अध्यक्षपदी बिनविरोध निवड झाली. या निवडीला सतेज पाटील यांनीही सहमती दर्शवली होती. मात्र, 2026 मधील निवडणुकीत पुन्हा एकदा राजकीय समीकरणे बदलल्याचे चित्र दिसून आले.

यंदाच्या निवडणुकीत महायुतीतील प्रमुख नेते एकत्र आले होते. चंद्रकांत पाटील, हसन मुश्रीफ, प्रकाश आबिटकर आणि धनंजय महाडिक यांच्या गटांनी एकत्रितपणे पॅनल उभे केले होते. दुसरीकडे, सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील पॅनलने निवडणुकीत विजय मिळवला. भाजपच्या शौमिका महाडिक आणि हसन मुश्रीफ यांचे पुत्र नवीद मुश्रीफ यांच्यासारख्या प्रमुख नेत्यांनाही या निवडणुकीत पराभवाचा सामना करावा लागल्याची माहिती समोर आली. त्यामुळे या निकालाकडे केवळ गोकुळ दूध संघाच्या सत्ताबदलाच्या दृष्टीने नव्हे, तर कोल्हापूरच्या राजकीय समीकरणांच्या दृष्टीनेही पाहिले जात आहे. गोकुळच्या निवडणुकीत स्थानिक नेत्यांची प्रतिष्ठा, सहकारी संस्थांवरील नियंत्रण आणि ग्रामीण भागातील राजकीय संपर्क हे मुद्दे महत्त्वाचे ठरतात. आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवरही या संस्थेवरील नियंत्रणाला महत्त्व दिले जाते. सतेज पाटील यांच्या पॅनलच्या विजयामुळे कोल्हापुरात त्यांच्या समर्थकांनी कोल्हापुरी पद्धतीने जल्लोष केला. महायुतीच्या नेत्यांनी एकत्र येऊन निवडणूक लढवली असतानाही सतेज पाटील यांच्या पॅनलने मिळवलेल्या विजयामुळे गोकुळच्या राजकारणातील बदललेली समीकरणे पुन्हा चर्चेत आली आहेत.