Personal Finance: दोन-तीन मित्रांनी मिळून जमीन खरेदी करावी का? कमी पैशात मोठी गुंतवणूक पण...
दोन-तीन मित्रांनी मिळून जमीन खरेदी केल्यास कमी पैशांत मोठ्या मालमत्तेत गुंतवणूक करण्याची संधी मिळू शकते. मात्र, संयुक्त जमीन खरेदी करताना मालकीहक्क, खरेदीखत, गुंतवणुकीचा हिस्सा आणि भविष्यातील विक्रीसंबंधी कोणती काळजी घ्यावी, हे जाणून घ्या.
ADVERTISEMENT
Personal Finance tips for Buying land: महागाई आणि वाढत्या मालमत्तांच्या किमतींमुळे स्वतःच्या पैशांत मोठी जमीन खरेदी करणं अनेकांना कठीण होत आहे. विशेषतः शहरांच्या आसपास चांगल्या लोकेशनवरील प्लॉट खरेदी करायचा असेल, तर मोठं भांडवल लागते. अशा परिस्थितीत दोन-तीन मित्रांनी किंवा विश्वासू नातेवाईकांनी एकत्र येऊन जमीन खरेदी करण्याचा पर्याय विचारात घेता येऊ शकतो. यामुळे प्रत्येकाला कमी पैसे गुंतवून मोठ्या मालमत्तेत हिस्सा घेण्याची संधी मिळते. मात्र, ही गुंतवणूक जितकी आकर्षक वाटते, तितकीच त्यात आर्थिक आणि कायदेशीर जोखीमही आहे.
1. मित्रांसोबत जमीन खरेदी करण्याचा फायदा काय?
समजा, एखाद्या प्लॉटची किंमत 30 लाख रुपये आहे. एकट्याने ही रक्कम गुंतवण्याऐवजी तीन मित्रांनी प्रत्येकी 10 लाख रुपये गुंतवले, तर सर्वांना त्या जमिनीत हिस्सा मिळू शकतो. स्टॅम्प ड्युटी, नोंदणी आणि इतर खर्चही ठरलेल्या प्रमाणात वाटून घेता येतात.
यामुळे एखाद्या व्यक्तीवर संपूर्ण आर्थिक भार पडत नाही. मात्र, प्रत्येकाचा मालकीहक्क किती असेल, हे खरेदी खतामध्ये स्पष्ट नमूद करणे आवश्यक आहे.
2. खरेदी खतामध्ये प्रत्येकाचा हिस्सा स्पष्ट असावा
मित्रांनी एकत्र जमीन खरेदी करताना केवळ आपापसात ठरवून व्यवहार करू नये. खरेदी खतामध्ये प्रत्येक सहमालकाचे नाव, गुंतवणुकीचे प्रमाण आणि मालकी हक्काचा हिस्सा स्पष्ट असावा. उदाहरणार्थ, तिघांनी समान रक्कम गुंतवली असेल, तर प्रत्येकी एक तृतीयांश अविभाजित हिस्सा नोंदवता येऊ शकतो.
याशिवाय, भविष्यात जमिनीची देखभाल, कर, विक्री आणि इतर खर्च कोणत्या प्रमाणात करायचे, याबाबत स्वतंत्र लेखी करार करणेही महत्त्वाचे आहे.
3. एखाद्या मित्राला पैसे हवे असतील तर?
समजा, तीन मित्रांनी जमीन खरेदी केली; पण काही वर्षांनी त्यापैकी एकाला पैशांची गरज निर्माण झाली. अशावेळी तो स्वतःचा हिस्सा विकू इच्छित असेल, तर इतर मित्रांची भूमिका महत्त्वाची ठरते.
त्यामुळे करारात हिस्सा विकण्याची प्रक्रिया, इतर सहमालकांना तो हिस्सा आधी खरेदी करण्याची संधी आणि किंमत ठरवण्याची पद्धत आधीच निश्चित करावी. अन्यथा भविष्यात वाद निर्माण होऊ शकतात.
4. जमीन विकण्याचा निर्णय एकमताने घ्यावा लागेल का?
सहमालकीच्या जमिनीमध्ये विक्री, वापर किंवा विभाजनासंबंधी मतभेद निर्माण होऊ शकतात. एखाद्याला जमीन विकायची असेल, तर दुसऱ्याला ती आणखी काही वर्षे ठेवायची असू शकते. त्यामुळे अशा परिस्थितीत काय करायचे, याची तरतूद आधीच करारात असावी.
5. गुंतवणुकीपूर्वी कोणती काळजी घ्यावी?
- जमिनीचा 7/12 उतारा, फेरफार नोंदी आणि मालकीहक्काची कागदपत्रे तपासा.
- जमिनीवर कर्ज, बोजा किंवा न्यायालयीन वाद आहे का, हे पडताळा.
- प्रत्येकाचा हिस्सा खरेदीखतामध्ये नोंदवा.
- विक्री, विभाजन आणि हिस्सा हस्तांतरणाच्या अटी लेखी ठेवा.
- स्टॅम्प ड्युटी, नोंदणी, कर आणि इतर खर्चांचा हिशेब करा.
- व्यवहारापूर्वी मालमत्ता विषयातील वकिलाचा सल्ला घ्या.
मित्रांसोबत जमीन खरेदी केल्यास कमी भांडवलात मोठ्या मालमत्तेत गुंतवणूक करण्याची संधी मिळू शकते. मात्र, केवळ मैत्री किंवा विश्वासाच्या आधारावर आर्थिक व्यवहार करू नये. प्रत्येकाचा मालकीहक्क, गुंतवणुकीचे प्रमाण आणि भविष्यातील व्यवहार यांची कायदेशीर नोंद ठेवणे आवश्यक आहे. योग्य कागदपत्रे आणि स्पष्ट करार असल्यास ही गुंतवणूक फायदेशीर ठरू शकते; अन्यथा मैत्रीबरोबरच पैसेही धोक्यात येऊ शकतात.