Personal Finance: सोनं न विकताही करता येईल कमाई, नेमकी कोणती आहे गुंतवणूक?
घरात किंवा बँकेच्या लॉकरमध्ये पडून असलेल्या सोन्यातून उत्पन्न मिळवण्याचे कोणते पर्याय उपलब्ध आहेत? गोल्ड डिपॉझिट योजना, सोनं विकण्याचे पर्याय आणि त्यातील जोखीम जाणून घ्या.
ADVERTISEMENT
Personal Finance on Gold Income: घरातल्या कपाटात किंवा बँकेच्या लॉकरमध्ये ठेवलेलं सोनं अनेकदा वर्षानुवर्षे वापरलं जात नाही. लग्नात मिळालेले दागिने, जुन्या सोन्याच्या वस्तू किंवा नाणी केवळ सुरक्षित ठेवण्याऐवजी त्यातून उत्पन्न मिळवता येईल का, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. मात्र, सोनं कमाईसाठी वापरण्यापूर्वी त्याचे पर्याय, अटी आणि संभाव्य धोके समजून घेणं महत्त्वाचं आहे.
सोन्यातून उत्पन्न मिळवण्याचे पर्याय कोणते?
1. गोल्ड डिपॉझिट योजना
काही बँका गोल्ड मॉनेटायझेशन स्कीमअंतर्गत पात्र ग्राहकांकडून सोनं स्वीकारून त्यावर व्याज देऊ शकतात. मात्र, ही सुविधा सर्व बँकांमध्ये उपलब्ध असेलच असं नाही. बँकेच्या अटी, किमान सोन्याचं प्रमाण, व्याजदर आणि मुदत आधी तपासावी.
महत्त्वाचं म्हणजे, केंद्र सरकारने 26 मार्च 2025 पासून या योजनेतील मध्यम आणि दीर्घ मुदतीच्या सरकारी ठेवी स्वीकारणं बंद केलं. अल्पमुदतीच्या ठेवींची सुविधा संबंधित बँक आपल्या निर्णयानुसार देऊ शकते. त्यामुळे सध्या नवीन ठेवी स्वीकारल्या जातात का, याची खात्री केल्याशिवाय सोनं जमा करू नये.
2. सोनं भाड्याने देण्याचा पर्याय
काही ज्वेलर्स किंवा गोल्ड-लीजिंग व्यवसायांमध्ये सोन्याचा व्यावसायिक वापर केला जाऊ शकतो. मात्र, सामान्य ग्राहकांना दागिने देऊन नियमित उत्पन्न मिळेल, अशी कोणतीही सार्वत्रिक किंवा हमखास व्यवस्था नाही. असा प्रस्ताव मिळाल्यास संबंधित कंपनीची विश्वासार्हता, करार, सोनं परत मिळण्याची हमी आणि नुकसान झाल्यास जबाबदारी यांची स्वतंत्र पडताळणी करावी.
3. गरज असल्यास सोन्याचा काही भाग विकणे
वर्षानुवर्षे न वापरलेले आणि भावनिकदृष्ट्या महत्त्वाचे नसलेले दागिने विकून त्यातून मिळालेली रक्कम दुसऱ्या उत्पन्न देणाऱ्या मालमत्तेत गुंतवण्याचा विचार करता येतो. मात्र, विक्रीपूर्वी सोन्याची शुद्धता, वजन, घडणावळ आणि दागिन्यांच्या पुनर्खरेदीच्या अटी तपासाव्यात. वेगवेगळ्या विश्वासार्ह ज्वेलर्सकडून दर जाणून घेतल्यास योग्य किंमत ठरवण्यास मदत होऊ शकते.
सोनं जमा करण्यापूर्वी या गोष्टी तपासा
- शुद्धतेची तपासणी: दागिन्यांमधील सोन्याचं प्रत्यक्ष प्रमाण आणि त्यातील खडे किंवा इतर धातूंचं वजन यांचा हिशेब समजून घ्या.
- व्याज आणि शुल्क: व्याजदर, प्रक्रिया शुल्क, मुदतपूर्व पैसे काढण्याच्या अटी आणि परतावा कोणत्या स्वरूपात मिळेल, हे लेखी जाणून घ्या.
- मालकीचा विचार: कुटुंबातील इतर सदस्यांच्या मालकीचे किंवा भावनिकदृष्ट्या महत्त्वाचे दागिने घाईने जमा करू नका.
- कराचे नियम: सोनं विकल्यावर किंवा त्यातून उत्पन्न मिळाल्यावर कराचे नियम लागू होऊ शकतात. व्यवहार करण्यापूर्वी अद्ययावत नियम तपासा.
- फसवणुकीपासून सावध राहा: सोन्यावर अवास्तव किंवा हमखास परतावा देण्याचं आश्वासन देणाऱ्या अनोळखी व्यक्ती किंवा संस्थांकडे दागिने देऊ नका.
सोनं ठेवायचं की त्यातून कमाई करायची?
सोनं ही केवळ कमाईची संधी नसून अनेक कुटुंबांसाठी आर्थिक सुरक्षिततेचा आणि भावनिक जिव्हाळ्याचा भाग आहे. त्यामुळे संपूर्ण सोनं एका योजनेत जमा करण्याऐवजी त्याची गरज, उपलब्ध पर्याय, तरलता आणि जोखीम यांचा विचार करावा. सोन्यावर उत्पन्न मिळवण्याची संधी असली, तरी ती प्रत्येकासाठी योग्य असेलच असं नाही.