Personal Finance: जमीन खरेदी करताना कागदपत्रांमधील एक चूक.. तुमचा सगळा व्यवहार टाकेल बिघडवून
जमीन खरेदी करताना 7/12 उतारा, मालकी हक्क, फेरफार नोंदी, कर्जाचा बोजा आणि जमिनीचे झोनिंग तपासणे महत्त्वाचे आहे. कागदपत्रांची योग्य पडताळणी न केल्यास तुमचे लाखो रुपये अडकू शकतात किंवा कायदेशीर वादाला सामोरे जावे लागू शकते.
ADVERTISEMENT

Personal Finance Land Purchase: घर, प्लॉट किंवा शेतजमीन खरेदी ही अनेकांसाठी आयुष्यातील सर्वात मोठी गुंतवणूक असते. भविष्यात जमिनीचे भाव वाढतील, चांगला परतावा मिळेल किंवा घर बांधता येईल, या अपेक्षेने लोक आपल्या बचतीतील मोठा हिस्सा जमिनीमध्ये गुंतवतात. मात्र, जमीन खरेदी करताना केवळ लोकेशन, रस्त्याची सुविधा आणि विक्रेत्याने सांगितलेला भाव पाहणे पुरेसे नाही. जमिनीच्या कागदपत्रांमध्ये एखादी चूक, मालकीचा वाद किंवा बोजा असल्यास तुमचे लाखो रुपये अडकू शकतात. त्यामुळे व्यवहार पूर्ण करण्यापूर्वी कागदपत्रांची तपासणी अत्यंत महत्त्वाची आहे.
1. 7/12 उतारा आणि फेरफार नोंदी तपासा
महाराष्ट्रात शेतजमीन खरेदी करताना 7/12 उतारा, 8-अ उतारा आणि फेरफार नोंदी महत्त्वाच्या असतात. जमिनीवर कोणाचे नाव आहे, क्षेत्रफळ किती आहे, पीक नोंदी, कर्जाचा बोजा किंवा इतर नोंदी आहेत का, हे तपासणे आवश्यक आहे. केवळ 7/12 वर नाव दिसत असल्याने मालकीचा संपूर्ण हक्क सिद्ध होतो असे समजू नये.
2. जमिनीचा टायटल क्लिअर आहे का?
जमिनीचा मागील मालकी इतिहास तपासणे आवश्यक आहे. मागील व्यवहारांची कागदपत्रे, वारसाहक्क, वाटणीपत्र, खरेदीखत आणि मालकी हस्तांतरणाच्या नोंदी तपासाव्यात. जमिनीवर वारसांचा वाद, न्यायालयीन प्रकरण किंवा दुसऱ्या व्यक्तीचा दावा असल्यास भविष्यात व्यवहार अडचणीत येऊ शकतो. यासाठी वकिलामार्फत टायटल सर्च करून घेणे महत्त्वाचे आहे.
3. जमिनीवर कर्ज किंवा बोजा आहे का?
जमीन बँकेकडे गहाण ठेवली आहे का, कर्ज घेतले आहे का किंवा अन्य कोणता आर्थिक बोजा आहे का, याची खात्री करा. विक्रेता कर्जाची माहिती लपवून व्यवहार करत असल्यास खरेदीदाराला पुढे कायदेशीर अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो.
4. जमिनीचे प्रत्यक्ष मोजमाप आणि सीमा तपासा
कागदपत्रांमध्ये नमूद केलेले क्षेत्रफळ आणि प्रत्यक्ष जमिनीचे क्षेत्रफळ एकसारखे आहे का, हे तपासा. शेजाऱ्यांशी सीमावाद, रस्ता नसणे किंवा प्रत्यक्ष ताबा दुसऱ्याचा असणे अशा समस्या उद्भवू शकतात. सरकारी मोजणी करून घेणे आणि जमिनीच्या सीमांची खात्री करणे फायदेशीर ठरते.
5. जमीन कोणत्या झोनमध्ये आहे, हे समजून घ्या
जमीन खरेदी केल्यानंतर तिथे घर, फार्महाऊस, व्यावसायिक बांधकाम किंवा अन्य प्रकल्प करता येईलच असे नाही. जमिनीचे झोनिंग, विकास आराखडा, आरक्षण, रस्ते रुंदीकरण, वनक्षेत्र किंवा इतर निर्बंध तपासणे आवश्यक आहे. शेतजमीन खरेदी करून बांधकाम करण्याचा विचार असेल, तर संबंधित परवानग्या आणि नियम आधी समजून घ्या.
6. रस्ता आणि जमिनीचा कायदेशीर प्रवेश तपासा
जमिनीपर्यंत जाण्यासाठी प्रत्यक्ष रस्ता असणे आणि त्या रस्त्याचा कायदेशीर हक्क असणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. केवळ शेजाऱ्याच्या जमिनीतून जाणारा रस्ता वापरून व्यवहार केला जात असेल, तर भविष्यात प्रवेशाचा वाद निर्माण होऊ शकतो.
7. पैसे देण्यापूर्वी वकिलाकडून तपासणी करा
टोकन किंवा बयाणा देण्यापूर्वी सर्व कागदपत्रे प्रॉपर्टी व्यवहाराचा अनुभव असलेल्या वकिलाकडून तपासून घ्या. करारामध्ये व्यवहार रद्द झाल्यास पैसे परत मिळण्याच्या अटी, कागदपत्रांमधील दोष आढळल्यास विक्रेत्याची जबाबदारी आणि व्यवहार पूर्ण करण्याची मुदत स्पष्ट लिहा. खरेदीखताची नोंदणी झाल्यानंतर फेरफार नोंद आणि मालकीशी संबंधित पुढील प्रक्रिया पूर्ण झाल्याची खात्री करा.
जमिनीच्या गुंतवणुकीत भाव वाढण्याची शक्यता महत्त्वाची असली, तरी सुरक्षित मालकी त्याहून महत्त्वाची आहे. त्यामुळे घाईघाईने व्यवहार करण्यापेक्षा कागदपत्रांची पडताळणी करूनच पैसे गुंतवा. अन्यथा चांगल्या परताव्याच्या अपेक्षेने केलेली गुंतवणूक वर्षानुवर्षे कायदेशीर वादात अडकू शकते.
टीप: कोणतीही गुंतवणूक करताना तुमच्या आर्थिक सल्लागारांशी अवश्य चर्चा करा.
