Personal Finance: मुंबई-पुण्यात पार्किंगची जागा बनू शकते कमाईचं साधन?
मुंबई आणि पुण्यातील पार्किंगची जागा भाड्याने देऊन उत्पन्न मिळवता येतं का, तसेच सोसायटीचे नियम आणि मालकी हक्क यांचा काय परिणाम होतो, हे जाणून घ्या.
ADVERTISEMENT
Personal Finance Tips: मुंबई, पुणे आणि नवी मुंबईसारख्या शहरांमध्ये वाहनांची संख्या वाढत असताना पार्किंगसाठी जागा मिळवणं हे मोठं आव्हान बनलं आहे. अनेक ठिकाणी रहिवाशांना गाडी उभी करण्यासाठी जागा शोधावी लागते, तर काही घरमालकांकडे स्वतःची गाडी नसल्यामुळे त्यांची पार्किंग स्पेस वापराविना पडून असते. अशा परिस्थितीत पार्किंगची जागा भाड्याने देऊन उत्पन्न मिळवता येईल का, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. मात्र, प्रत्येक पार्किंग स्पेस ही वैयक्तिक मालमत्ता असतेच असं नाही. जागेची मालकी, सोसायटीचे उपविधी आणि लागू कायदेशीर नियम तपासल्यानंतरच भाड्याने देण्याचा निर्णय घेणं महत्त्वाचं आहे.
1. पार्किंगच्या जागेतून खरंच उत्पन्न मिळू शकतं का?
हो, काही परिस्थितींमध्ये पार्किंगची जागा भाड्याने देऊन उत्पन्न मिळवता येऊ शकतं. विशेषतः व्यावसायिक परिसर, कार्यालयं, रुग्णालयं, रेल्वे स्थानकांच्या आसपासचे भाग आणि वाहनांची वर्दळ असलेल्या निवासी परिसरांमध्ये पार्किंगला मागणी असू शकते.
उदाहरणार्थ, एखाद्या व्यक्तीकडे स्वतःच्या मालकीची आणि कायदेशीररीत्या भाड्याने देता येणारी पार्किंगची जागा असेल, तर ती योग्य करार करून दुसऱ्या वाहनधारकाला वापरासाठी देता येण्याची शक्यता असते. मात्र, सोसायटीने एखाद्या सदस्याला वापरासाठी दिलेली पार्किंग जागा आणि स्वतंत्र मालकी हक्क असलेली जागा यांत फरक आहे.
म्हणूनच पार्किंगमधून मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा विचार करताना प्रथम जागेचा कायदेशीर दर्जा समजून घेणं आवश्यक आहे.
2. सोसायटीतील पार्किंग भाड्याने देण्यापूर्वी नियम समजून घ्या
महाराष्ट्रातील सहकारी गृहनिर्माण संस्थांमध्ये पार्किंगच्या जागेचं वाटप आणि वापर सोसायटीचे नोंदणीकृत उपविधी व लागू नियमांनुसार ठरतो. मॉडेल उपविधींमध्ये सोसायटीने पार्किंगचे नियम ठरवण्याची आणि वाटप केलेल्या जागेच्या वापरावर मर्यादा ठेवण्याची तरतूद आहे.
याचा अर्थ, सोसायटीने एखाद्या सदस्याला पार्किंग वापरण्यासाठी दिली असेल, तर त्या जागेवर स्वतंत्र मालकी असल्याप्रमाणे ती विकण्याचा किंवा दुसऱ्याला हस्तांतरित करण्याचा अधिकार आपोआप मिळत नाही.
भाड्याने देण्याचा विचार करत असाल, तर पुढील बाबी तपासा
- पार्किंगची जागा स्वतंत्रपणे तुमच्या मालकीची आहे की सोसायटीने वापरासाठी दिली आहे?
- सोसायटीच्या नोंदणीकृत उपविधींमध्ये भाड्याने देण्याबाबत काय तरतूद आहे?
- बाहेरील व्यक्तीला किंवा सोसायटीतील दुसऱ्या सदस्याला जागा वापरायला देण्याची परवानगी आहे का?
- पार्किंगसाठी स्वतंत्र करार, नोंद किंवा सोसायटीला माहिती देण्याची अट आहे का?
3. पार्किंगच्या जागेचं भाडं कसं ठरवायचं?
मुंबई, पुणे किंवा नवी मुंबईत पार्किंगचं भाडं ठरवताना एकच निश्चित दर लागू होत नाही. परिसर, मागणी आणि जागेच्या प्रकारानुसार दर बदलू शकतात.
- परिसर: कार्यालयं, रेल्वे स्थानकं, बाजारपेठा किंवा रुग्णालयांजवळ मागणी अधिक असू शकते.
- जागेचा प्रकार: कव्हर्ड पार्किंग, स्टिल्ट पार्किंग आणि खुल्या जागेच्या सुविधांमध्ये फरक असतो.
- वाहनाचा प्रकार: कार, दुचाकी किंवा मोठ्या वाहनांसाठी जागेची गरज वेगवेगळी असते.
- वेळेची मर्यादा: दिवसा, रात्री किंवा पूर्ण महिन्यासाठी पार्किंग उपलब्ध करून देण्याच्या अटी वेगळ्या असू शकतात.
- सुरक्षा: प्रवेश नियंत्रण, सीसीटीव्ही आणि वाहनाच्या सुरक्षिततेची व्यवस्था महत्त्वाची असते.
भाड्याचे दर ठरवण्यापूर्वी परिसरातील प्रत्यक्ष जाहिराती आणि उपलब्ध पर्याय तपासा. खात्रीशीर स्थानिक माहितीशिवाय विशिष्ट मासिक उत्पन्नाचा दावा करणं टाळावं.
4. पार्किंग भाड्याने देताना करार का महत्त्वाचा?
कायदेशीररीत्या भाड्याने देण्याची परवानगी असल्यास, लेखी करार केल्याने दोन्ही बाजूंच्या जबाबदाऱ्या स्पष्ट होतात.
- पार्किंगची जागा आणि वाहनाचा तपशील.
- मासिक भाडं, अनामत रक्कम आणि पैसे भरण्याची तारीख.
- कराराचा कालावधी आणि तो संपवण्याच्या अटी.
- वाहनामुळे किंवा जागेच्या वापरामुळे नुकसान झाल्यास जबाबदारी कोणाची असेल.
- सोसायटीचे नियम, प्रवेशाची वेळ आणि सुरक्षा अटी.
- पार्किंगचा वापर संपवताना जागा रिकामी करण्याची प्रक्रिया.
तसेच भाड्यातून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर लागू होणाऱ्या करनियमांची माहिती घ्या. प्रत्यक्ष करप्रक्रिया उत्पन्नाचं स्वरूप आणि संबंधित परिस्थितीवर अवलंबून असू शकते.
5. पार्किंगमधून उत्पन्न मिळवण्याआधी ही चेकलिस्ट तपासा
- मालकी हक्क किंवा वापराचा अधिकार स्पष्ट आहे.
- सोसायटीचे नोंदणीकृत उपविधी तपासले आहेत.
- आवश्यक परवानग्या किंवा सूचना पूर्ण केल्या आहेत.
- भाड्याचा लेखी करार तयार आहे.
- भाडं, अनामत रक्कम आणि जबाबदाऱ्या स्पष्ट आहेत.
- विमा, सुरक्षा आणि करासंबंधी बाबी तपासल्या आहेत.