पैसा-पाणी: शेअर बाजार का घसरला?

बाजार का घसरत आहे? याबाबत आपण पैसा-पाणी या विशेष सदरातून सविस्तर जाणून घेऊया. याचे उत्तर सरकारचे माजी मुख्य आर्थिक सल्लागार अरविंद सुब्रमण्यम यांनी दिले आहे. त्यांनी जीडीपीच्या आकडेवारीवरच प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आणि म्हटले की, आकडे थोडे वाढलेले आहेत. त्यांचा असा युक्तिवाद आहे की, जर वाढ इतकी चांगली असेल तर परदेशी गुंतवणूकदार (FII) शेअर्स का विकत आहेत? कारण अर्थव्यवस्था वाढत आहे, परंतु कंपन्यांचा नफा किंवा विक्री त्याच प्रमाणात वाढत नाही. दुसरे कारण म्हणजे अमेरिकेसोबतच्या व्यापार करारात आणखी विलंब होण्याची भीती.

अमेरिकेचा करार रखडला जाणे आता एक प्रमुख घटक बनले आहे. व्हेनेझुएलावरील अमेरिकेच्या हल्ल्यामुळे अनिश्चितता वाढली आहे. भारतासाठी आणखी चिंताजनक बातमी म्हणजे अमेरिकेत एक कायदा संमत होणार आहे, जो रशियाच्या राष्ट्राध्यक्षांना रशियाकडून तेल खरेदी करणाऱ्या कोणत्याही देशावर 500% कर लादण्याचा अधिकार देईल. सध्या अमेरिका भारतावर 50% कर लादते. भारताने रशियाकडून तेल खरेदी कमी केली आहे, परंतु अद्याप पूर्णपणे थांबलेली नाही. कायदा तयार करणाऱ्या काँग्रेस सदस्यांचे म्हणणे आहे की हा कायदा भारत, चीन आणि ब्राझीलसारख्या देशांसाठी आणण्यात आला होता. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनीही त्याचे समर्थन केले आहे.

दुसरे कारण म्हणजे अमेरिकेच्या वाणिज्य सचिवांनी असा दावा केला आहे की, भारत व्यापार करारापासून दूर राहिला आहे. गेल्या वर्षी हा करार अंतिम करण्यासाठी भारताला तीन आठवड्यांचा वेळ देण्यात आला होता. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांना फोन करणार होते, परंतु त्यांनी तसे केले नाही. भारताने करारावर सहमती दर्शविली तोपर्यंत खूप उशीर झाला होता. तथापि, भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाने हा दावा फेटाळून लावला आहे. अमेरिकेच्या वाणिज्य सचिवांच्या विधानानंतर, हा करार थांबण्याची भीती आहे. या बातमीमुळे बाजार चिंतेत आहे.

परदेशी गुंतवणूकदारांनी वर्षाच्या पहिल्या आठवड्यात ₹8000 कोटी किंमतीचे शेअर्स विकले. गेल्या वर्षी त्यांनी ₹2.5 लाख कोटींचे शेअर्स विकले होते. किरकोळ गुंतवणूकदारांनीही बाजारातून पळ काढला आहे. परिणामी, बाजार केवळ म्युच्युअल फंडांवर अवलंबून आहे. गेल्या महिन्यात एसआयपीमध्ये ₹30000 कोटींचा ओघ दिसून आला. परदेशी गुंतवणूकदार विक्री करत आहेत, तर भारतीय फंड खरेदी करत आहेत.

तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, कॉर्पोरेट निकाल आणि बजेट येत्या आठवड्यात बाजाराची दिशा ठरवतील. या निकालांवरून कंपन्यांना जलद जीडीपी वाढीचा फायदा होत आहे की नाही हे स्पष्ट होईल. भांडवली नफा करात काही कपात होईल का असा प्रश्न पडून बाजार बजेटवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे.