पैसा-पाणी: तब्बल 15 लाख कोटी रुपयांचा घोटाळा?

गेल्या आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये, विक्री 7.79 लाख कोटी रुपये दाखवण्यात आली, तर नफा 112 कोटी रुपये होता. म्हणजे, विक्री 100 रुपये असताना नफा 1 पैशापेक्षा कमी. बाजारात ही एक स्मॉल-कॅप कंपनी मानली जाते. हा विरोधाभास शेअर बाजार नियामक 'सेबी'च्या (Regulator SEBI)लक्षात आला आहे.

गॅरेजपासून स्वित्झर्लंडपर्यंत

राजेश मेहता यांनी, त्यांचा भाऊ प्रशांत याच्यासोबत, सुमारे 35 वर्षांपूर्वी बंगळूरमधील एका गॅरेजमधून सोन्याच्या दागिन्यांचे उत्पादन सुरू केले. हे दागिने इतर देशांमध्ये विकले जात होते. ही कंपनी 1995 मध्ये शेअर बाजारात सूचीबद्ध झाली. सोन्याच्या दागिन्यांची निर्यात करण्यासोबतच, त्याने भारतातही त्यांची विक्री सुरू केली. त्याचा ब्रँड 'शुभ ज्वेलर्स' आहे. राजेश फक्त दागिने बनवण्यावरच थांबला नाही, 2015 मध्ये त्याने स्वित्झर्लंडमधील 'Valcambi' नावाची एक सोन्याची रिफायनरीसुद्धा खरेदी केली. खाणीतून सोने काढल्यानंतर, रिफायनरीमध्ये त्यावर प्रक्रिया केली जाते. त्यानंतर, त्याचे दागिने किंवा सोन्याच्या विटा बनवल्या जातात. या रिफायनरीद्वारे दरवर्षी शुद्ध केल्या जाणाऱ्या सोन्याचे प्रमाण हे आपल्या राष्ट्रीय वापराच्या दुप्पट आहे. हीच कंपनी आता वादाच्या केंद्रस्थानी आहे.

कोणताही हिशेब नाही!

सेबीला असे आढळून आले की, राजेश एक्सपोर्ट्सची गेल्या पाच वर्षांत 15.18 लाख कोटी रुपयांची उलाढाल झाली होती, परंतु हिशेब तपासल्यावर असे आढळले की या विक्रीची कोणतीही नोंदच नव्हती. राजेश एक्सपोर्ट्स ही विक्री आपल्या 'Valcambi' या कंपनीच्या हिशेबात दाखवत होता. जेव्हा SEBI ने Valcambi च्या हिशेबाची तपासणी केली, तेव्हा त्यांना अशा विक्रीची कोणतीही नोंद आढळली नाही.

वरवर पाहता असे दिसते की, राजेश एक्सपोर्ट्स आपल्या विक्रीमध्ये Valcambi च्या शुद्ध सोन्याचे मूल्य समाविष्ट करत होते. हे टोल प्लाझा चालवणाऱ्या कंपनीसारखेच आहे. कंपनी टोलमधून जाणाऱ्या वाहनांचे मूल्य आपल्या विक्रीमध्ये समाविष्ट करते, तर तिची खरी विक्री ही केवळ तिने गोळा केलेला टोल टॅक्स असते. राजेश एक्सपोर्ट्सवरही असेच आरोप आहेत.

राजेश एक्सपोर्ट्सचे मालक राजेश मेहता म्हणतात की, सेबीने डेटा चुकीचा समजला आहे. ते म्हणतात की, Valcambi कच्चे सोने खरेदी करते आणि नंतर शुद्ध केलेले सोने जगभरात विकते. प्रमुख बँकासुद्धा त्यांच्याकडून सोने खरेदी करतात. ते पुढे म्हणतात की, सेबीने त्यांच्या नफ्यावर नव्हे, तर विक्रीच्या आकड्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. सेबीकडे उत्तर देण्यासाठी 21 दिवसांचा कालावधी आहे. सेबी जो काही निर्णय घेईल, तो बाजाराने मागील वर्षांमध्ये आधीच घेतलेला आहे. तीन वर्षांपूर्वी राजेश एक्सपोर्ट्सचे बाजार भांडवल सुमारे 30,000 कोटी रुपये होते आणि आता ते 3000 कोटी रुपये आहे, म्हणजेच ती आता एक स्मॉल-कॅप कंपनी आहे, जी लार्ज-कॅप कंपनी बनण्याच्या मार्गावर होती.