मुंबई : मृत व्यक्तीला जिवंत करण्याचं तंत्रज्ञान येण्याची आशा; मृतदेह 4 वर्षे फ्रिजमध्ये ठेवला

कुटुंबीयांनी पोलिसांना दिलेल्या माहितीनुसार, त्याच्या मृत्यूमुळे ते अत्यंत अस्वस्थ झाले होते. भविष्यातील वैद्यकीय तंत्रज्ञानामुळे मृत व्यक्तीला पुन्हा जिवंत करता येईल, या आशेने त्यांनी मृतदेह अमेरिकेतील क्रायोनिक्स केंद्रात नेण्याची इच्छा व्यक्त केली होती.

हेही वाचा : रक्तबंबाळ अवस्थेत 180 प्रवाशांना वाचवणाऱ्या भारतीय वैमानिकासाठी पीएम मोदींची पोस्ट, म्हणाले...

अमेरिकेतील क्रायोनिक्स केंद्रात मृतदेह नेण्याचा विचार 

कुटुंबीयांनी मृत्यूनंतर संबंधित क्लिनिकला मृतदेह जतन करण्यास सांगितले होते. अमेरिकेतील क्रायोनिक्स केंद्रात मृतदेह दीर्घकाळ जतन करण्यासाठी नेण्याचा त्यांचा विचार होता. क्रायोनिक्समध्ये मृत्यूनंतर मानवी अवशेष अत्यंत कमी तापमानात जतन केले जातात. भविष्यात वैद्यकीय तंत्रज्ञानामध्ये प्रगती झाल्यानंतर मृत व्यक्तीला पुन्हा जिवंत करणे शक्य होईल, अशी त्यामागची आशा असते. मात्र, क्रायोनिक्स ही अद्याप प्रयोगात्मक पद्धत आहे. पेशी, ऊती आणि भ्रूणांचे अतिशीत तापमानात जतन करणे ही प्रस्थापित वैज्ञानिक प्रक्रिया असली, तरी संपूर्ण मानवी शरीराचे भविष्यात पुनरुज्जीवन करण्यासाठी जतन करणे ही वेगळी बाब आहे. भारतात क्रायोनिक्सला स्पष्टपणे परवानगी देणारा किंवा त्यावर बंदी घालणारा स्वतंत्र कायदा सध्या नाही. कुटुंबीय किंवा क्लिनिक व्यवस्थापनाने मृतदेह चार वर्षे तिथे ठेवण्यात आल्याची माहिती पोलिसांना दिली नव्हती.

हेही वाचा : सांगली : भावनिक आधाराच्या बहाण्याने दोन वर्ष बलात्कार, नंतर धर्मांतराचा दबाव; महिलेसोबत काय घडलं?

मृतदेहावर अंत्यसंस्कार करण्याचा निर्णय अद्याप झालेला नाही

खबऱ्याकडून माहिती मिळाल्यानंतर पोलिसांनी या प्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे. मृतदेह अशा प्रकारे किती काळ जतन करता येतो आणि त्यासाठी कोणती कायदेशीर प्रक्रिया लागू होते, याबाबत पोलीस कायदेशीर सल्ला घेत आहेत. तसेच या पद्धतीने मृतदेह जतन करण्याची कायदेशीरता समजून घेण्यासाठी तज्ज्ञांशी चर्चा केली जात आहे. या प्रकरणात मृतदेहावर अंत्यसंस्कार करण्याचा निर्णय अद्याप झालेला नाही. भारतीय कायद्यात मृत व्यक्तीच्या सन्मानाचाही विचार केला जातो. सर्वोच्च न्यायालयाने विविध महत्त्वाच्या निकालांमध्ये भारतीय राज्यघटनेतील कलम 21 अंतर्गत जीवन आणि सन्मानाचा अधिकार मृत व्यक्तीपर्यंतही लागू होतो, असे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे मृतदेहाचा सन्मान राखणे आणि योग्य पद्धतीने त्याची विल्हेवाट लावणे महत्त्वाचे मानले जाते. काही कायदेतज्ज्ञांच्या मते, एखाद्या व्यक्तीच्या इच्छेनुसार क्रायोप्रिझर्वेशन करण्याच्या मुद्द्याचा या अधिकाराशी संबंध असू शकतो. मात्र, अशा अधिकाराला भारतात सध्या औपचारिक कायदेशीर मान्यता नाही.

मृतदेह काही काळ फ्रीजरमध्ये ठेवणे आणि क्रायोनिक्सच्या माध्यमातून दीर्घकाळ जतन करणे या दोन वेगळ्या बाबी आहेत. आध्यात्मिक गुरू आशुतोष महाराज यांच्या प्रकरणात 2014 मध्ये त्यांना वैद्यकीयदृष्ट्या मृत घोषित करण्यात आले होते. त्यानंतर पंजाब आणि हरियाणा उच्च न्यायालयाने त्यांच्या अनुयायांना व्यावसायिक फ्रीजरमध्ये त्यांचा मृतदेह जतन करण्याची परवानगी दिली होती. मात्र, त्या प्रकरणात धार्मिक स्वातंत्र्य आणि महाराज समाधी अवस्थेत असल्याचा अनुयायांचा दावा यांचा विचार करण्यात आला होता. दुसरीकडे, कोणतीही माहिती न देता मृतदेह खासगीरित्या जतन केल्यास पोलिसांकडून चौकशी होऊ शकते. मृत्यू लपवून ठेवणे किंवा मृत व्यक्तीचे पेन्शन बेकायदेशीरपणे घेणे यांसारख्या गैरप्रकारांसाठी मृतदेह लपवून ठेवला असल्यास गंभीर फौजदारी परिणाम होऊ शकतात. त्यामुळे मालाडमधील या प्रकरणात मृतदेह जतन करण्यामागील परिस्थिती, त्याची कायदेशीरता आणि पुढील अंत्यसंस्कार याबाबत पोलिसांकडून निर्णय घेतला जाणार आहे.