Personal Finance: 7/12 उतारा पाहूनही फसवणूक होऊ शकते? जमीन घेण्यापूर्वी करू नका ‘ही’ चूक
Land Ownership: जमीन खरेदी करताना फक्त 7/12 उतारा पाहून निर्णय घेणे धोकादायक ठरू शकते. मालकी हक्क, फेरफार, कोर्टातील वाद, झोनिंग, रस्ता, बँकेचे कर्ज आणि इतर महत्त्वाचे दस्तऐवज तपासल्याशिवाय व्यवहार करू नका.
ADVERTISEMENT
Personal Finance tips for Land Ownership: घर किंवा जमीन खरेदी हा आयुष्यातील सर्वात मोठ्या आर्थिक निर्णयांपैकी एक मानला जातो. मात्र, अनेक जण जमीन खरेदी करताना फक्त 7/12 उतारा (सातबारा) पाहून व्यवहार पूर्ण करतात. हीच सर्वात मोठी चूक ठरू शकते. कारण 7/12 उतारा महत्त्वाचा असला, तरी तोच जमीन खरेदीसाठी अंतिम पुरावा नसतो.
तज्ज्ञांच्या मते, अनेक फसवणुकीच्या प्रकरणांमध्ये 7/12 उतारा व्यवस्थित दिसत असतानाही खरेदीदारांची लाखो रुपयांची फसवणूक झाल्याची उदाहरणे आहेत. त्यामुळे जमीन खरेदीपूर्वी काही महत्त्वाच्या गोष्टींची खात्री करणे अत्यावश्यक आहे.
7/12 उतारा म्हणजे काय?
7/12 उतारा हा महसूल विभागाकडून जारी केला जाणारा दस्तऐवज आहे. यामध्ये जमिनीचा सर्व्हे नंबर, क्षेत्रफळ, मालकाचे नाव, पीकपाणी आणि इतर महसुली माहिती असते. मात्र, हा मालकी हक्काचा अंतिम कायदेशीर पुरावा नाही.
फक्त 7/12 पाहून व्यवहार करणे का धोकादायक?
1. मालकी हक्काची खात्री होत नाही
7/12 मध्ये नाव असले तरी संबंधित व्यक्तीला त्या जमिनीवर पूर्ण कायदेशीर मालकी आहेच, असे नसते. वारसांचा वाद किंवा न्यायालयीन प्रकरण सुरू असू शकते.
2. फेरफार (Mutation Entry) तपासा
जमिनीच्या मालकीत झालेले बदल फेरफारमध्ये नोंदवलेले असतात. फेरफार मंजूर झाला आहे का, याची खात्री करणे आवश्यक आहे.
3. कोर्टात वाद सुरू आहे का?
जमिनीवर न्यायालयीन खटला, स्थगिती आदेश (Stay Order) किंवा मालकी हक्काचा वाद सुरू असल्यास भविष्यात मोठ्या अडचणी निर्माण होऊ शकतात.
4. जमिनीवर कर्ज आहे का?
काही वेळा जमीन बँकेत गहाण ठेवलेली असते. अशा परिस्थितीत खरेदीदाराला आर्थिक नुकसान सहन करावे लागू शकते.
5. झोनिंग आणि आरक्षण तपासा
जमीन कृषी, निवासी, औद्योगिक किंवा सरकारी आरक्षणाखाली आहे का, हे स्थानिक विकास आराखड्यातून तपासणे आवश्यक आहे.
जमीन खरेदीपूर्वी हे कागदपत्र नक्की तपासा
- विक्रीखत (Sale Deed)
- मागील 30 वर्षांची मालकी साखळी (Title Chain)
- फेरफार नोंदी
- 8A उतारा
- प्रॉपर्टी कार्ड (शहरी भागासाठी)
- एनए (Non-Agricultural) आदेश (लागू असल्यास)
- लेआउट मंजुरी
- जमिनीचा नकाशा
- कर भरल्याची पावती
- बँकेचे NOC (जमीन गहाण असल्यास)
प्रत्यक्ष जागेची पाहणी करा
फक्त कागदपत्रांवर विसंबून राहू नका. प्रत्यक्ष जागेवर जाऊन खालील गोष्टी तपासा.
- जमिनीची हद्द योग्य आहे का?
- रस्ता उपलब्ध आहे का?
- वीज आणि पाण्याची सुविधा आहे का?
- शेजारी कोण आहेत?
- कोणाचा प्रत्यक्ष ताबा आहे का?
तज्ज्ञांचा सल्ला
जमीन खरेदीपूर्वी अनुभवी वकील किंवा मालमत्ता तज्ज्ञांकडून Title Search Report करून घेणे हा सर्वात सुरक्षित पर्याय मानला जातो. त्यामुळे भविष्यातील कायदेशीर वाद टाळता येतात.
फसवणूक टाळण्यासाठी या गोष्टी लक्षात ठेवा
- फक्त 7/12 उताऱ्यावर विश्वास ठेवू नका.
- मालकी हक्काची संपूर्ण पडताळणी करा.
- सर्व कागदपत्रांची सत्यता तपासा.
- मोठी रक्कम देण्यापूर्वी कायदेशीर सल्ला घ्या.
- व्यवहाराची नोंदणी (Registration) अधिकृत पद्धतीनेच करा.
- एजंटच्या सांगण्यावरून घाईघाईत निर्णय घेऊ नका.