पूर्वीच्या काळी सूर्यास्तानंतर अंत्यसंस्कार का केले जात नव्हते? गरुड पुराणात काय लिहिलंय?
Garuda Purana rules : गरुड पुराण आणि सनातन धर्मातील मान्यतेनुसार, सूर्यास्तानंतर अंतिम संस्कार करणे वर्ज्य मानले गेले असून, शास्त्रोक्त नियमांचे पालन न केल्यास आत्म्याला मुक्ती मिळत नाही.
ADVERTISEMENT
बातम्या हायलाइट
पूर्वीच्या काळी सूर्यास्तानंतर अंत्यसंस्कार का केले जात नव्हते?
गरुड पुराणात काय लिहिलंय?
Garuda Purana rules : हिंदू धर्म हा असा एक धर्म आहे ज्यामध्ये रीतीरिवाज आणि परंपरांचे अत्यंत काटेकोरपणे पालन केले जाते. कोणतेही कार्य धार्मिक विधींशिवाय पूर्ण होत नाही. जेव्हा एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू होतो, त्यानंतर त्याचे अंत्यसंस्कार देखील पूर्ण शास्त्रोक्त पद्धतीने पार पाडले जातात. ज्या व्यक्तीचे अंत्यसंस्कार पूर्ण विधीपूर्वक होत नाहीत, ती व्यक्ती कधीही मुक्त होऊ शकत नाही, अशीही लोकांची श्रद्धा आहे. याच संदर्भात गरुड पुराणात एक महत्त्वाची मान्यता सांगितली गेली आहे की, अंत्यसंस्कार कधीही सूर्यास्त झाल्यानंतर केले जाऊ नयेत. गरुड पुराण आणि सनातन धर्माच्या परंपरांनुसार, सूर्य मावळल्यानंतर म्हणजेच सूर्यास्तानंतर अंत्यसंस्कार संस्कार केले जात नाहीत. जर एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू सूर्यास्तानंतर झाला, तर त्याचा मृतदेह दुसऱ्या दिवशी सकाळी सूर्योदय होईपर्यंत सुरक्षित ठेवला जातो आणि दुसऱ्या दिवशीच त्याच्यावर अंत्यसंस्कार केले जातात.
हेही वाचा : उल्हासनगर : भररस्त्यात थरारक गोळीबार, सात राऊंड फायर; किती जणांचा गेला जीव?
गरुड पुराणात दिलेल्या माहितीनुसार, सूर्यास्तानंतर यमलोकाचे दरवाजे उघडतात आणि रात्रीच्या वेळी नकारात्मक शक्ती, असुर व पिशाच अधिक सक्रिय होतात. अशा स्थितीत जर रात्रीच्या वेळी दाह संस्कार केले गेले, तर जिवात्म्याला परलोकात जाताना प्रचंड कष्ट सहन करावे लागतात आणि ती आत्मा असुर, दानव किंवा पिशाच योनीत जन्म घेऊ शकते. रात्रीच्या वेळी अंतिम संस्कार केल्याने मृत व्यक्तीच्या आत्म्याला शांती मिळत नाही आणि पुढील जन्मात त्या जीवाला कोणत्या ना कोणत्या शारीरिक किंवा मानसिक दोषाचा (जसे की अपंगत्व इत्यादी) सामना करावा लागू शकतो, अशीही मान्यता आहे. सूर्यास्तानंतर चितेला अग्नी देणे शास्त्रसंमत मानले गेलेले नाही. असे केल्याने मृतकाच्या कुटुंबाला आणि अंतिम संस्कारात सहभागी होणाऱ्या लोकांना दोष लागतो.
हेही वाचा : Maharashtra Weather : राज्यात हवामान बदलाचे वारे, 'या' जिल्ह्यांना पावसाचा यलो अलर्ट
रात्री अंत्यसंस्काराचे कडक नियम
शास्त्रांमध्ये अत्यंत विशेष आणि असाधारण परिस्थितीमध्येच रात्रीच्या वेळी अंत्यसंस्कार करण्याची परवानगी देण्यात आली आहे, परंतु त्यासाठी देखील अत्यंत कडक नियम सांगण्यात आले आहेत. जर देश किंवा संबंधित क्षेत्रात एखादी मोठी महामारी, युद्ध किंवा नैसर्गिक आपत्ती आली असेल, जिथे मृतदेह सुरक्षित ठेवणे शक्य नसेल, तर रात्री अंत्यसंस्कार करता येतात. याशिवाय जर मृतदेह अत्यंत खराब अवस्थेत असेल किंवा एखाद्या आजारामुळे खूप वेगाने सडत असेल, ज्यामुळे संसर्ग (इन्फेक्शन) पसरण्याचा धोका निर्माण झाला असेल, तर रात्री अंत्यसंस्कार करण्याची परवानगी असते. जर अशा कोणत्या तरी मोठ्या मजबुरीमुळे रात्रीच्या वेळी अंत्यसंस्कार करावेच लागले, तर गरुड पुराणानुसार लागणाऱ्या दोषापासून वाचण्यासाठी 'दोष निवारण संस्कार' केला जातो. या संस्कारांतर्गत सोन्याची, चांदीची किंवा पिठाची सूर्यदेवाची एक प्रतिकात्मक मूर्ती बनवून ती मृतदेहासोबत चितेवर ठेवली जाते आणि सूर्यदेवाला साक्षी मानून चितेला अग्नी दिला जातो.
मानवी शरीराचे पाच तत्व आणि अंत्यसंस्काराचे पाळावयाचे नियम
शास्त्रांमध्ये असे सांगण्यात आले आहे की, मानवी शरीर हे जल, पृथ्वी, अग्नि, वायु आणि आकाश या पाच तत्वांनी मिळून बनलेले असते. जेव्हा व्यक्तीचा अंत्यसंस्कार केला जातो, तेव्हा अंतिम संस्काराच्या रूपात हे पाच तत्व पुन्हा त्याच तत्त्वांमध्ये विलीन होतात, जिथून ते आले होते. त्यानंतर ते तत्व दुसऱ्या शरीरात प्रवेश करण्यासाठी तयार होतात. मात्र, जेव्हा अंतिम संस्कारच विधी योग्य पद्धतीने होत नाहीत, तेव्हा व्यक्तीचा आत्मा मुक्त होऊ शकत नाही आणि त्याला ना या लोकात जागा मिळते ना परलोकात. असा आत्मा प्रेत लोकात भटकत राहतो. एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू झाला म्हणजे त्याचा अंतिम संस्कार कधीही करावा असे नसून, जर एखाद्याचा मृत्यू रात्री किंवा सूर्य ढळल्यानंतर झाला, तर तो मृतदेह रात्रभर घरात तुळशी मातेजवळ ठेवला जातो आणि मृतदेहाभोवती दिवा लावून ठेवतात. त्यानंतर सकाळी सूर्योदय झाल्यावरच मृतदेह स्मशानघाटावर नेऊन पुढील प्रक्रिया पूर्ण केली जाते. तसेच जर एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू दिवसा सूर्य असताना झाला असेल, तरीही त्याचा अंत्यसंस्कार सूर्यास्त होण्याच्या आधीच पूर्ण केला पाहिजे, कारण सूर्य मावळल्यानंतर अग्नी देणे पूर्णपणे शास्त्रविरुद्ध मानले गेले आहे.
