पैसा-पाणी: आता फक्त 15 दिवसात येणार मंदी?
इराणसोबतचं युद्ध पुढील 15 दिवस देखील सुरु राहिलं तर भारतात मंदी येण्याची शक्यता आहे. जाणून घ्या याचविषयी पैसा-पाणी या विशेष सदरातून.
ADVERTISEMENT
अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर हल्ला करून एक महिना झाला आहे. या महिन्यात भारतीय शेअर बाजाराला 41 लाख कोटी रुपयांचे नुकसान झाले आहे. डॉलरच्या तुलनेत रुपया 95 रुपयांपर्यंत घसरत आहे. ॲक्सिस बँकेचे नीलकंठ मिश्रा म्हणत आहेत की, जर 15 एप्रिलपर्यंत युद्ध थांबले नाही, तर मंदी येऊ शकते. या संकटाची तीव्रता किती आणि कशी असेल हे आपण पैसा-पाणी या सदरातून समजून घेऊया.
मंदी म्हणजे काय?
पुस्तकी व्याख्येनुसार, जर दोन तिमाहीत जीडीपी वाढीचा दर नकारात्मक झाला, म्हणजेच अर्थव्यवस्था विस्तारण्याऐवजी आकुंचन पावली, तर मंदी आली आहे. अशी मोठी मंदी अजून दृष्टिपथात नाही. सर्वसाधारण भाषेत, आपण यापेक्षाही कमी वाढीला मंदी मानतो. वाढीचा वेग मंदावण्याची शक्यता कायम आहे. आपल्याला दुहेरी फटका बसू शकतो. एकीकडे महागाई वाढण्याची शक्यता आहे, तर दुसरीकडे उत्पन्न स्थिर राहील किंवा त्यात घट होईल अशी भीती आहे. जर लोकांनी खर्च कमी केला, तर त्याचा परिणाम कंपन्यांच्या विक्रीवर आणि अंतिमतः नफ्यावर होतो. कंपन्यांच्या घटत्या नफ्याचा परिणाम शेअर बाजारावर होतो.
शेअर बाजारात भीतीचे वातावरण
शेअर बाजारात भीतीचे वातावरण स्पष्टपणे दिसून येत आहे. युद्ध सुरू झाल्यापासून शेअर बाजार 9 टक्क्यांनी घसरला आहे. परदेशी गुंतवणूकदारांनी 1.27 लाख कोटी रुपयांच्या शेअर्सची विक्री केली आहे. याची तीव्रता यावरून लक्षात येईल की, मागील पूर्ण वर्षात 1.66 लाख कोटींच्या शेअर्सची विक्री केली होती. परदेशी गुंतवणूकदारांच्या विक्रीमुळे रुपयादेखील घसरत आहे. युद्ध सुरू होण्यापूर्वी डॉलरचा भाव 91 रुपये होता आणि आता तो सुमारे 95 रुपये आहे. जेव्हा परदेशी गुंतवणूकदार विक्री करून निघून जातात, तेव्हा ते डॉलर आपल्या देशात परत घेऊन जातात. डॉलरच्या वाढत्या मागणीमुळे त्याची किंमत वाढते.
परदेशी गुंतवणूकदारांव्यतिरिक्त, रुपयाच्या घसरणीचे कारण कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किंमती हे देखील आहे. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील (Strait of Hormuz)बंदीमुळे जगातील 20% कच्च्या तेलाच्या वापराचा पुरवठा थांबला आहे. कच्च्या तेलाची किंमत प्रति बॅरल 70 डॉलरवरून 100 डॉलरच्या वर गेली आहे. यामुळेही डॉलरच्या वाढत्या मागणीला हातभार लागत आहे.
