MumbaiTak
NewsTak
UPTak
SportsTak
CrimeTak
Lallantop
AstroTak
Tak.live
MumbaiTak
Search Icon

पैसा-पाणी: भारताची अर्थव्यवस्था सहाव्या नंबरवर कशी पोहोचली?

मिलिंद खांडेकर, मॅनेजिंग एडिटर

भारतीय अर्थव्यवस्था ही चौथ्या स्थानावरून सहाव्या स्थानावर आली आहे. ही घसरण नेमकी कशामुळे झाली याचविषयी जाणून घ्या पैसा-पाणी या विशेष सदरातून सविस्तरपणे.

ADVERTISEMENT

paisa pani blog milind khandekar how did indias economy reach the sixth position
पैसा-पाणी ब्लॉग
Google CTA

सरकारकडून सातत्याने असा प्रचार केला जात होता की, भारत 2029 पर्यंत जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनेल. आता, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीच्या International Monetary Fund  (IMF) क्रमवारीत भारत चौथ्या स्थानावरून सहाव्या स्थानावर घसरला आहे. आता तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनण्यासाठी 2031 पर्यंतचा वेळ लागेल. चला, पैसा-पाणीच्या या विशेष सदरातून समजून घेऊया की, अर्थव्यवस्था वाढण्याऐवजी त्यात घसरण कशी झाली.

जीडीपी म्हणजे काय?

देशाचा जीडीपी (GDP)म्हणजेच  Gross Domestic Product हे अर्थव्यवस्थेचे मोजमाप करण्याचे एक मापक आहे. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जीडीपी म्हणजे वर्षभरात देशात विकल्या जाणाऱ्या आणि पुरवल्या जाणाऱ्या सर्व वस्तू व सेवांच्या मूल्यांची बेरीज. याला देशातील एकूण व्यवसायाचे मूल्य असेही मानले जाऊ शकते.

गेल्या वर्षी भारत चौथ्या स्थानावर पोहोचला होता, पण एका वर्षात दोन स्थानांनी घसरला. याची दोन कारणे आहेत.

पहिले कारण म्हणजे सरकारने गणना पद्धत अद्ययावत केली. यामुळे एकूण जीडीपी अंदाजे 12 लाख कोटी रुपयांनी कमी झाला. पूर्वीच्या गणनेत, आपण आपल्या उत्पादनाचा अतिअंदाज लावत होतो.

दुसरे कारण म्हणजे रुपयाचे अवमूल्यन, म्हणजेच डॉलर अधिक महाग झाला. आयएमएफ (IMF) डॉलर्समध्ये क्रमवारी देते. परिणामी, आपली क्रमवारी घसरली. जपान आणि ब्रिटन पुढे गेले. जर्मनी तिसऱ्या क्रमांकावर कायम आहे.

जीडीपी क्रमवारीमध्ये राजकारण जास्त असते आणि लोकांच्या जीवनावर त्याचा परिणाम कमी होतो. असं समजा की, भारत आणि चीनची लोकसंख्या जवळपास सारखीच आहे, पण चीनचा जीडीपी भारताच्या जीडीपीपेक्षा 5 पट जास्त आहे. जर जीडीपी पिझ्झा असता, तर चीनचा पिझ्झा आपल्या पिझ्झापेक्षा पाचपट मोठा आहे. तिथल्या लोकांना पिझ्झाचा मोठा तुकडा मिळतो, तर आपल्याला लहान तुकडा मिळतो. भारताचा जीडीपी जगातील पहिल्या पाच-सहा देशांमध्ये आहे, पण दरडोई उत्पन्नात तो 149 व्या क्रमांकावर आहे. आता तुमच्या लक्षात आले का की, सहाव्या क्रमांकावरील या अर्थव्यवस्थेत सरकार 84 कोटी लोकांना मोफत शिधावाटप का पुरवते?

टीप: जुना जीडीपी ₹357 लाख कोटी होता. नवीन पद्धतीमुळे तो अंदाजे ₹345 लाख कोटी झाला आहे, म्हणजेच अंदाजे ₹12 लाख कोटींचे नुकसान झाले आहे.  स्रोत: भारत सरकार

**आपल्या चलनांच्या मजबुतीमुळे किंवा उत्तम आकडेवारीमुळे ब्रिटन ($4.26 ट्रिलियन) आणि जपान ($ 4.38 ट्रिलियन) यांनी भारताला ($ 4.15 ट्रिलियन) मागे टाकले. स्रोत: IMF

'पैसा-पाणी' या विशेष सदरातील इतर महत्त्वाचे ब्लॉग वाचा