MumbaiTak
NewsTak
UPTak
SportsTak
CrimeTak
Lallantop
AstroTak
Tak.live
MumbaiTak
Search Icon

पैसा-पाणी: चांदीची 'चांदी' का होत आहे?

मिलिंद खांडेकर, मॅनेजिंग एडिटर

सोन्यापेक्षाही चांदीचे दर हे अत्यंत झपाट्याने वाढत आहेत. पण हा बदल अचानक का होतोय हेच आपण जाणून घेऊया पैसा-पाणी या विशेष सदरातून.

ADVERTISEMENT

paisa pani blog milind khandekar why is silver becoming so valuable
पैसा-पाणी: विशेष ब्लॉग
Google CTA

चांदी एकेकाळी सोन्यापेक्षा कमी मौल्यवान मानली जात होती, परंतु गेल्या वर्षभरात तिची किंमत सोन्यापेक्षा वेगाने वाढत आहे. गेल्या वर्षी जानेवारीमध्ये एक किलो चांदी अंदाजे एक लाख रुपयांना उपलब्ध होती. एका महिन्यापूर्वी ही किंमत प्रति किलो दोन लाख रुपयांपर्यंत पोहोचली आणि एका महिन्यात, या आठवड्यात, ती तीन लाख रुपयांच्या पुढे गेली. पैसा-पाणीच्या विशेष सदरात जाणून घेऊया चांदीची किंमत का वाढत आहे.

आपल्या समजुतीनुसार, सोने आणि चांदीचा वापर केवळ दागिन्यांपुरता मर्यादित असतो. प्रसिद्ध गुंतवणूकदार वॉरेन बफेट म्हणतात की, जगातील सर्व सोने एका खोलीत बसू शकते. त्या सोन्याचा काही उपयोग नाही. जर तुम्ही जमीन खरेदी केली तर तुम्ही त्यावर शेती करू शकता. जर तुम्ही शेअर्स खरेदी केले तर कंपनी काही काम करेल, म्हणजे ती Productive Investment आहे, तर सोने Non Productive आहे. पण चांदीने हा सिद्धांत उलथवून टाकला आहे. कारण आज आधुनिक तंत्रज्ञान चांदीशिवाय अशक्य आहे. काही तज्ञांचे मत आहे की, चांदी आता Rare Earth Mineral श्रेणीत आली आहे.

चांदीचा वापर सौर ऊर्जा, AI आणि इलेक्ट्रिक वाहनांमध्ये (EV) केला जात आहे.

सौर पॅनेल सूर्यप्रकाशाचे विजेमध्ये रूपांतर करतात तेव्हा चांदीचा वापर केला जातो. सौर ऊर्जेचे उत्पादन दरवर्षी 10% ने वाढत आहे.

AI मध्ये सेमीकंडक्टर महत्त्वाची भूमिका बजावतात. ते मॉडेल्सना प्रशिक्षण देतात आणि नंतर आपल्या प्रश्नांची उत्तरे देण्यासाठी गणना करतात. सेमीकंडक्टरची मागणी देखील सतत वाढत आहे, ज्यासाठी चांदीची आवश्यकता असते.

इलेक्ट्रिक वाहनांमध्ये (EV) चांदीची देखील भूमिका आहे. जग हळूहळू पेट्रोल आणि डिझेलपासून ईव्हीकडे जात आहे. ईव्हीच्या इलेक्ट्रॉनिक सर्किटमध्ये चांदीचा वापर केला जातो.

चांदीची वाढती मागणी हे वाढत्या किमतींचे एक कारण आहे. शिवाय, पुरवठा देखील कमी आहे. गेल्या वर्षी, अंदाजे 7000 टनांचा तुटवडा होता. चांदीचे उत्पादन किंवा पुनर्वापर केले जाते. उत्पादन एका रात्रीत वाढवता येत नाही; ते सोने, तांबे आणि जस्तसह उत्खनन केले जाते. जुन्या खाणींमध्ये चांदीचे उत्पादन कमी झाले आहे, तर नवीन खाणींमध्ये उत्पादन होण्यासाठी हजारो वर्षे लागतात.

मागणी-पुरवठा तफावतीमुळे चीनने निर्यात नियंत्रणे लादून चांदीच्या किंमतीत आणखी वाढ केली आहे. मेक्सिको आणि पेरूसारख्या देशांमध्ये चांदीचे सर्वात मोठे साठे आहेत. चीनचा साठा कमी आहे, परंतु जगातील 60-70% शुद्धीकरण तेथे केंद्रित आहे. याच चांदीचा वापर उद्योगधंद्यांमध्ये केला जातो. चीनने 1 जानेवारीपासून चांदी निर्यातीचे नियम कडक केले, ज्यामुळे एका महिन्यात किंमत दोन ते तीन लाख रुपयांपर्यंत पोहोचली.

गुंतवणूकदार आणि ETF या तेजीला चालना देत आहेत, चांदीमध्ये गुंतवणूक करत आहेत. ही तेजी किती काळ टिकेल हे सांगणे कठीण आहे. उद्योगात वाढत्या वापरामुळे चांदी सोन्यापेक्षा अधिक उपयुक्त होत आहे हे निश्चित आहे.

'पैसा-पाणी' या विशेष सदरातील इतर महत्त्वाचे ब्लॉग वाचा