पैसा-पाणी: मी आहे बॉन्ड!

अमेरिकन बॉन्ड्सवरील वाढता परतावा, डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची घसरण आणि भारतीय शेअर्सचे महागडे मूल्यांकन यामुळे FII भारतीय बाजारातून पैसा का काढत आहेत, हे या ‘पैसा-पाणी’च्या विशेष लेखातून समजून घ्या.

ADVERTISEMENT

paisa pani blog milind khandekar us bonds yield fii outflow indian stock market nifty dollar rupee
पैसा-पाणी
Google CTA

अमेरिकन सरकार कर्ज घेत आहे आणि त्याची किंमत भारतीय शेअर बाजार मोजत आहे. तुम्हाला आश्चर्य वाटत असेल की हे नक्की काय चालले आहे? हेच नेमकं समजून घेऊया पैसा-पाणी या विशेष सदरातून.

अमेरिकन सरकार (जगातील प्रत्येक सरकारप्रमाणे) आपला खर्च भागवण्यासाठी बॉन्ड्स विकते. गुंतवणूकदार बॉन्ड्स खरेदी करतात आणि सरकारला डॉलर्स देतात. सरकारचे उत्पन्न कमी असते आणि खर्च जास्त असतो. याची भरपाई बॉन्ड्सद्वारे केली जाते. 10 आणि 30 वर्षांच्या मुदतीच्या बॉन्ड्सची सर्वाधिक चर्चा असते. 

अमेरिकन बॉन्ड्स सर्वात सुरक्षित मानले जातात. गुंतवणूकदारांचा विश्वास आहे की अमेरिकन सरकार कधीही दिवाळखोर होऊ शकत नाही. 10 वर्षांच्या बॉन्ड्सवर आता 5.2% व्याज मिळत आहे, मग परदेशी गुंतवणूकदार (FII) भारतीय शेअर्समध्ये गुंतवणूक का करतील? इथे धोका आहे, आणि तिथे तो जवळजवळ धोकारहित आहे.

आता, भारतीय शेअर बाजाराची स्थिती पाहा. नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) चा निफ्टी निर्देशांक सप्टेंबर 2024 मध्ये सुमारे 26,000 होता आणि आता तो 23,000 च्या आसपास आहे. जर तुम्ही दोन वर्षांपूर्वी निफ्टीमध्ये 1 लाख रुपये गुंतवले असते, तर आज त्याचे मूल्य सुमारे 90 हजार रुपये झाले असते, म्हणजेच तुम्हाला 10 हजाराचे नुकसान झाले असते. गेल्या दोन वर्षांपासून शेअर बाजारात वाढ झालेली नाही. याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे परदेशी गुंतवणूकदारांनी (FII) भारतातून माघार घेतली आहे. त्यांनी अंदाजे 5 लाख रुपये कोटींची निव्वळ विक्री केली आहे.