पैसा-पाणी: पेट्रोलमध्ये Ethanol मिसळण्याचं काय आहे सत्य?
भारतात टप्प्याटप्प्याने E20 पेट्रोलचा वापर वाढवला जात आहे. पण यामुळे नेमका काय गदारोळ सुरू आहे हेच आपण पैसा-पाणी या विशेष सदरातून जाणून घेऊया सविस्तरपणे.
ADVERTISEMENT
जेव्हा तुम्ही तुमच्या गाडीत दहा लिटर पेट्रोल भरता, तेव्हा त्यातील दोन लिटर इथेनॉल असते. हेच E20 पेट्रोल आहे. पेट्रोलमध्ये 20% इथेनॉल (Ethanol) मिसळून विकले जाते. सुरुवातीला, प्रत्येक दहा लिटर पेट्रोलमध्ये अर्धा लिटर इथेनॉल मिसळले जात होते, नंतर ते वाढवून एक लिटर करण्यात आले आणि या वर्षी एप्रिलपासून दोन लिटर केले जात आहे. E20 पेट्रोलबद्दल लोकांच्या दोन प्रकारच्या तक्रारी आहेत: गाडीचे मायलेज कमी होणे आणि वाहनाच्या इंजिन व भागांचे नुकसान होणे. पैसा-पाणी सदर आपण याच दोन तक्रारींबाबत अधिक जाणून घेणार आहोत.
पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळण्याचे प्रमाण कसं वाढत गेलं?
सर्वप्रथम, पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळण्यामागील तर्क समजून घेऊया. आपण आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेपैकी 85% तेल परदेशातून खरेदी करतो. E20 मुळे कच्च्या तेलाची आणि परकीय चलनाची बचत होते. जीवाश्म इंधनाचा (Fossil fuel)वापर कमी होत असल्याने प्रदूषण कमी होते. इथेनॉल ऊस किंवा इतर पिकांपासून बनवले जाते, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना फायदा होतो.
पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या सरकारने सर्वप्रथम याचा विचार सुरू केला. मनमोहन सिंह सरकारने हळूहळू ते पुढे नेले. सध्याच्या सरकारने ते 10% पर्यंत आणि आता 20% पर्यंत वाढवले आहे. गेल्या 20-25 वर्षांतील सर्व सरकारांनी त्यात वाढ केली आहे, मग आता हा गदारोळ कशासाठी?
सरकारने 1 एप्रिल 2026 पासून E20 पेट्रोल अनिवार्य केले. ही अंतिम मुदत मूळतः 2030 साठी निश्चित करण्यात आली होती, परंतु 2021 मध्ये ती बदलण्यात आली. ही अंतिम मुदत 2025 पर्यंत करण्यात आली होती. नीती आयोगाने एक अहवाल तयार केला होता, ज्यात म्हटले होते की 2022 मध्ये E10 पेट्रोल आणि त्यानंतर E20 अनिवार्य केले जाईल. हा आराखडा नीती आयोगाने 2021 मध्ये तयार केला होता, म्हणजेच हा निर्णय अचानक घेण्यात आलेला नाही.
